sol tarihten belgeler, fotoğraflar-139

TARİŞ DİRENİŞİ

Türkiye’de en ‘sert’ işçi direnişlerinden biri İzmir’de TARİŞ işletmelerinde yaşanmıştı.

İncir, Üzüm, Pamuk, Zeytin gibi ürünlerin ortaklaşa üretimi ve satışı için 1910’lu yıllardan itibaren bir araya gelen üreticilerin kurduğu TARİŞ, ülkenin en büyük tarım ürünlerini işleyen fabrikaları arasındaydı.

1979 yılı sonlarında işletmelerden işçi çıkarılmaya başlanmasıyla yaşanan hoşnutsuzluk 1980 başlarında direnişe dönüştü.

TARİŞ Genel Müdürü’nün atılan işçilerin yerine MHP’li militanları işe almaya başlaması ve fabrikaların ‘aranmasını’ istemesi gerilimi yükseltti.

22 Ocak 1980’de polis ve jandarma güçleri panzerler eşliğinde fabrikalara girmeye çalıştılar. Pamuk işletmesinde çalışan iplik işçileri başta olmak üzere direnişle karşılık gördüler.

İlk günkü direnişte 50 işçi yaralandı, 600 işçi gözaltına alındı.

Ertesi gün direniş üniversitelere ve Çimentepe, Gültepe gibi gecekondu mahallelerine yayılmaya başladı.

Ege Üniversitesi’ndeki çatışmada 80 kişi yaralandı, 200 öğrenci gözaltına alındı.

Kentte bir kaç gün içinde DİSK ve TMMOB’un da aralarında olduğu kitle örgütleri destek eylemleri yaptı.

11 bin TARİŞ işçisinden üç bini bu süreçte işten atıldı. Atılmalara karşı direnişte üzüm işçilerinden 600 emekçi gözaltına alındı, eylemlerde 50 kişi de yaralandı.

25 Ocak’ta İzmir’de örgütlü 55 bin DİSK üyesi işçi 2 saatlik iş bırakma eylemiyle TARİŞ işçilerine destek verdi.

DİSK yönetiminin çabalarıyla 31 Ocak’ta direniş kaldırıldı. Ama işten atmalar sürünce direniş kısa sürede yeniden başladı.

7 Şubat’ta yeniden yaşanan polis operasyonunda üç saat süren bir çatışma yaşandı, 700 işçi gözaltına alındı.

Operasyon sonrası Çiğli, Çimentepe, Gültepe ve Altındağ’da aralarında işçi ailelerin de bulunduğu kitleler barikatlar oluşturdu, DİSK bir günlük grev yaptı, üniversitelerde eylemler sürdü. Çeşitli kentlerde destek eylemleri yapıldı. Eylemlerde Gültepe Belediye Başkanı Aydın Erten’in de aralarında olduğu 400’e yakın kişi gözaltına alındı.

10 Şubat’ta iplik fabrikasına yönelik operasyon sonrası mahallerde başlayan direnişe silahlı devrimci gruplar da katıldı. Barikatlarda yaklaşık 100 kişilik bir silahlı grup saatlerce polisle çatıştı. Silahlı grubun çekilmesiyle birlikte mahallelerde kadın ve çocukların da bulunduğu barikatlar polis tarafından kaldırıldı. Yaklaşık 500 kişi gözaltına alındı.

13 Şubat’ta 6 bin işçi işten atıldı, yerlerine MHP militanları yerleştirildi.

15 Şubat’ta iplik fabrikası 10 bin askerin havadan ve karadan operasyonuyla boşaltıldı, 1500 işçi gözaltına alındı.

17 Şubat’ta Çimentepe’ye girmek isteyen güvenlik güçleri şiddetli bir direnişle karşılaştılar. Aralarında değişik devrimci hareketlerden çok sayıda militanın bulunduğu gruplarla güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmada 3 polis öldü, 100’den fazla kişi de yaralandı.

19 Şubat’ta TARİŞ fabrikaları yeniden üretime başlasa da çatışmalar devam etti.

‘TARİŞ’te faşistlere yer yok’ sloganıyla süren eylemler sonrası yüzlerce işçi ve devrimci yargılandı.

Fotoğraf: Tariş Direnişinden bir kare

( Fotoğraf ve bilgilerin bir kısmı Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopesi’nden alınmıştır.)