Doğan ÖZGÜDEN

Doğan ÖZGÜDEN

Türkiye'nin güneyindeki Kürdistan Bölgesi (Başûr) bundan 56 yıl önce 11 Mart 1970'de özerklik kazanmıştı.

Türkiye'nin güneyindeki Kürdistan Bölgesi (Başûr) bundan 56 yıl önce 11 Mart 1970'de özerklik kazanmıştı.

Bu bölge Osmanlı döneminde 400 yıla yakın bir süre boyunca Kürt Soran Emirliği ve Baban Prensliği yönetimindeydi. Iraklı Kürtler Osmanlı'nın yıkılış döneminde, Eylül 1922 yılında, Şeyh Mahmut Berzenci önderliğinde Kürdistan Krallığı'nı kurdular, ancak bölgeyi mandası altına alan Birleşik Krallık, bölgeye geniş çaplı bir saldırı başlattı ve iki yıl süren saldırılar sonucunda 1924 yılında Kürdistan Krallığı işgal edildi.turkiyenin-guneyindeki-kurdistan-bolgesi-basur-bundan-56-yil-once-11-mart-1970de-ozerklik-kazanmisti.jpeg

1943'te Kürt lider Mustafa Barzani Kürdistan'daki Irak polis karakollarına baskın yapmaya başladı. Bağdat hükûmeti de misilleme olarak bölgeye 30.000 asker gönderdi ve hakimiyet sağladı. Bunun üzerine İran'a geçen Mustafa Barzani o ülkede Kürdistan Demokratik Partisi'ni kurarak Sovyetler Birliği'nin desteğini almayı başardı. Irak Kürtleri 1961'den 1970'e kadar Irak yönetimine karşı özgürlük savaşı verdiler. Bunun sonucunda, 11 Mart 1970'te Saddam Hüseyin ve Mustafa Barzani arasında yapılan anlaşma ile Kürtlerin özerklik hakkı tanınarak Kürdistan Bölge Yönetimi kuruldu.

Özerklik anlaşmasına göre Irak'ın kuzeyindeki üç il, yaklaşık 37.000 km²'lik bir bölge, Erbil'de kurulan bir yerel parlamento tarafından yönetildiği gibi, Irak Meclisinde 5 bakan ve başbakan vekili Kürt olacaktı. Kürtçe, ülke genelinde Arapça'nın yanı sıra ikinci resmî dil olacaktı.

Ancak 1980-1988 yıllarındaki Irak-İran savaşı sırasında Saddam Hüseyin anlaşmayı kaldırmış ve 1974'te Kürt bakanları meclisten çıkarmıştı. Bu durum üzerine Kürtler isyan ederek uzun süreli bir kurtuluş mücadelesi başlatmışlardı.

2003'teki İkinci Körfez Savaşı sonrasında Irak'ta Saddam Hüseyin liderliğindeki Baas yönetiminin devrilmesiyle Irak federal bir devlete dönüşmüş, 30 Ocak 2005'te halk oylaması ile kabul edilen yeni Irak Anayasası'na göre, Kürdistan Bölgesi federal Irak devleti içinde federe bir devlet ilan edilmişti.

Başkenti Erbil olan Kürdistan federe devletinin resmi dilleri Kürtçe ve Arapça olup Türkçe, Ermenice ve Süryanice de azınlık dilleri olarak tanınmıştır.

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.