Görünmeyen Fail: Sistem

Bir yerde bir suç işlendiğinde, mesele sadece fail değildir.O suçu mümkün kılan dil, o dili üreten kültür, o kültürü besleyen iktidar vardır. Fail tetiği çeker; ama o parmağı oraya götüren bir tarih, bir eğitim, bir siyaset vardır. Her suç, bireysel bir eylem olduğu kadar, toplumsal bir üretimdir. Faili konuşmak kolaydır; sistemi konuşmak zordur. Çünkü sistem kendini görünmez kılar, suçu bireye yükler ve sorumluluktan kaçar.
Asıl mesele, kamu gücünü elinde bulunduranların verdiği tepkidir. Dersim gibi yerlerde bu soru daha da ağırdır. Çünkü burada devlet, sadece bir idari yapı değil; aynı zamanda tarihsel bir hafıza ve güç ilişkisidir. Vali ve bürokrasi, bu ilişkinin somut yüzüdür. Bir cinayeti örtmek için kamu kaynaklarını pervasızca kullandığı iddia edilen vali…

Gerçeği açığa çıkarmak yerine sınırlıyorsa, şeffaflık yerine kontrolü tercih ediyorsa, toplumu bilgilendirmek yerine yönlendiriyorsa…

Bu tür sistemler sadece suçları gizlemez, aynı zamanda o suçları üreten zemini de yeniden kurar. Gücü kutsar, hakimiyeti meşrulaştırır
Şiddeti bir araç olarak normalleştirir. Bu yüzden mesele tek tek erkek failler değildir.
Mesele, o failleri mümkün kılan ve yeniden üreten yapıdır. Çünkü bu sistemerkeliğe güç, kontrol ve tahakküm yükler, şiddeti çözüm olarak kodlar, cezasızlık algısını besler…

Adalet sadece suçluyu bulmak değildir. Adalet, o suçları üreten zemini ortadan kaldırmaktır. Ama eğer sistem kamu kaynağını kendini korumak için kullanıyorsa, eril şiddeti besleyen yapıyı değiştirmiyorsa, ezasızlık hissini büyütüyorsa, o zaman şu gerçekle yüzleşmek gerekir.
Bu sistem sadece suçları çözmüyor, aynı zamanda suç üretmeye devam ediyor.