Sukûti Karaca’nın imtiyaz sahipliğinde aylık olarak yayımlanan Ordu Kültür Dergisini, 1962 Ağustos’unda basılan ilk sayısından başlayarak 40 yaşında ve bu algıyla yeniden okuyorum. Sayfalar arasında ilerledikçe, üzerinde düşünülmesi gereken pek çok ayrıntı ve şaşırtıcı anekdotla karşılaşıyorum.

Bilal Köyden, Ali Rıza Gürsoy, Ziya Özbucak, Orhan Vural ve Sukûti Karaca hiç de küçümsenmeyecek nitelikte yazılar kaleme almışlar. Dergide dikkatimi çeken ve bu yazıyı yazmama sebep olan şey; Halis Şahin’in “Melet Irmağı Sesini Değiştirdi” adlı şiiri oldu.

Şiirin son dizeleri oldukça çarpıcı:

“Melet Irmağı sesini değiştirdi
Hidro-Elektrik… Hidro-Elektrik…”

Bu ifadeler, 1962 yılında Melet Irmağı üzerinde hidroelektrikle ilgili bir tartışmanın ya da en azından böyle bir beklentinin yaşandığını düşündürüyor. Üstelik çevre hareketlerinin henüz Karadeniz’de gündemde olmadığı bir dönemde, Ordulu bir şairin bu konuya şiirle değinmesi oldukça dikkat çekici.

Bildiğim kadarıyla Melet Irmağı üzerindeki ilk büyük ölçekli ve resmî planlı hidroelektrik tesisi olan Topçam Barajı ve HES’in temeli 1996 yılında atıldı ve 2009 yılında enerji üretimine başladı.

Peki, 1962 yılında Melet Irmağı’nın “sesini değiştiren” ve bir şaire bu dizeleri yazdıran gelişme neydi? DSİ’nin erken dönem etüt çalışmaları mı vardı, küçük ölçekli bir hidroelektrik projesi mi gündeme gelmişti, yoksa bugün tamamen unutulmuş yerel bir tartışma mı yaşanıyordu?

Bence bu soru, Ordu’nun çevre ve kent tarihi açısından oldukça ilginç bir araştırma konusu. Belki de bugün bildiğimiz çevre mücadelelerinden onlarca yıl önce, Melet Irmağı etrafında yaşanan ilk tartışmalardan birinin izleri belki de bu şiirde saklıdır.

Melet Irmağı Sesini Değiştirdi

Çocuklar uykusunu bölüyor
Rüyalarında babaların
Tüm arzular mutlu dünyasında
Dün.. bugün.. yarın.

Şairler
Şiir yazsınlar
İlham kaynağı vadilerinde
Gökten inmiş küme küme yıldızlar
Melet Irmağı sesini değiştireli
Yıllar var

«Akyazım»
Kara geceler üstüne eğik

Melet Irmağı sesini değiştirdi
Hidro-Elektrik… Hidro-Elektrik…

-Halis Şahin-