TİYATROYU SOKAĞA VE GREV ALANLARINA TAŞIMIŞTI

Türkiye'de 68 kuşağı devrimcilerinin ve 12 Mart darbesi sonrasında yurt dışı direnişini yürütenlerin asla unutamayacakları isimlerden tiyatro yönetmeni Mehmet Ulusoy bundan 20 yıl önce, 7 Haziran 2005'te, akciğer kanseri nedeniyle Paris'te yaşama veda etmişti.
Emperyalizme ve kapitalizme karşı mücadelenin yükseldiği yıllarda kurduğu Devrim İçin Hareket Tiyatrosu'yla sahne sanatını sokağa ve grev alanlarına götüren Ulusoy, 12 Mart darbesinden sonra da Paris'te kurduğu Özgürlük Tiyatrosu (Le Théâtre de Liberté) ile Türkiye gerçeklerini Fransız tiyatroseverlerine tanıtmayı başardı.
Mehmet Ulusoy, Nazım Hikmet'ten esinlenen Sevdalı Bulut oyununu 1978'de, Benerji Kendini Niçin Öldürdü? adlı oyunu da 1981 yılında Brüksel'de sahneye koymuştu. Benerji Kendini Niçin Öldürdü?'yü o sırada Brüksel'de siyasal sürgün olarak bulunan TİP Genel Başkanı Behice Boran ile birlikte izlemiştik.
63 yaşındayken yaşama veda etmiş olan Mehmet Ulusoy'u özlemle anıyoruz.

Ulusoy'un özgeçmişi:

1942 yılında İzmir’de doğmuş olan Ulusoy, lise yıllarında okul tiyatrosunda ve Ulvi Uraz Tiyatrosu’nda oyunculuk yaptı. İstanbul Galatasaray Lisesi’nden mezun olduktan sonra İstanbul Belediye Konservatuarı’nda Yıldız Kenter’in öğrencisi oldu. Daha sonra Sermet Çağan ve Muhsin Ertuğrul ile çalıştı.
1963 yılında Fransa’ya gitti. Önce Paris’te, Roger Planchon’un yanında sonra Berlin’de, Berliner Ensemble’da stajyer oldu. Paris Sorbonne Üniversitesi tiyatro bölümünde okudu. Aynı üniversitede öğretim görevlisi olarak çalıştı. Bir süre Roger Planchon, Giorgio Strehler gibi yönetmenlerle ve Berliner Ensemble’de çalıştı. 1968 yılında Türkiye’ye döndü.
Türkiye’ye döndükten sonra, 1968-1971 yılları arasında Türkiye Öğretmenler Sendikası Tiyatrosu’nda ve Devrim İçin Hareket Tiyatrosu adlı kendi kurduğu Sokak Tiyatrosu’nda yönetmen, aynı zamanda oyuncu olarak çalıştı.
1971 yılında tekrar Paris’e gitti, 1972 yılında Paris’de (Theatre de liberté) Özgürlük Tiyatrosu’nu kurdu ve bu tiyatroda birçok tiyatro oyunu sergiledi. Avrupa tiyatro çevrelerine kendini kabul ettirdi.
1975-76 senelerinde Sorbonne Üniversitesi’nde tiyatro öğretim üyeliği yaptı. 1979-80 arası Dostlar Tiyatrosu’nda çalıştı. 1990-94 arası Paris Ulusal Konservatuarı Tiyatro Bölümü’nde ders verdi. 1999’da Tarhunda Théâtre adlı tiyatroyu kurdu.
2000 yılında Fransa’da sahneye koyduğu son oyun olan Topor-Party yaklaşık iki yüz temsil gerçekleştirdi ve o sene Avignon Festivali’nin kapanış oyunu oldu. Fransız Tiyatro Eleştirmenleri Birliği bu yapımı yılın en iyi oyunu seçti.
Mehmet Ulusoy, 1976’dan itibaren sırasıyla Gloria Mundi, Le Marginal, Kız Kulesi Aşıkları ve Odmazda’nın yanı sıra rollerini Tchéky Karyo ve Monica Bellucci ile paylaştığı Comme Un Poisson Hors de l’Eau adlı filmlerde rol aldı.

Yönettiği Tiyatro Oyunları:

2004 – Topor-Party – Roland Topor – Antalya Devlet Tiyatrosu
2003 – Şeytanlar – John Whiting – Ankara Devlet Tiyatrosu
2001 – Benerji Kendini Niçin Öldürdü? – Nazım Hikmet – İstanbul Devlet Tiyatrosu
1998 – Güz Bitiminde Moliére Ya da Kibarlık Budalası – Moliere / Turgay Nar – İstanbul Şehir Tiyatrosu
2000 – Topor-Party : Roland Topor
1998 – RRR : Jordan Plevnes –
1996 – Simyacı : Paulo Coelho – Dostlar Tiyatrosu –
1996 – İnsanlar Köpek Balığı Olsaydı – Bertolt Brecht
1995 – İçimdeki Çığlık – Genco Erkal – Dostlar Tiyatrosu
1995 – Cambaz Ekvator – Aimé Césaire
1991 – Ortadirek – Yaşar Kemal
1991 – Sevdalı Bulut : Nazım Hikmet, Mehmet Ulusoy – Dostlar Tiyatrosu
1989 – Kongo’da Bir Sezon – Aimé Césaire
1987 – Memleketimden İnsan Manzaraları – Nazım Hikmet
1986 – Prometeus – Eshilos
1985 – Yaşlı Adam ve Deniz – Ernest Hemingway
1983 – Ölü Canlar – Nikolay Vasilyeviç Gogol
1982 – Oyunlarla Yaşayanlar – Oğuz Atay
1981 – Pantagruel – Alain Enjary
1980 – Benerci Kendini Niçin Öldürdü? – Nazım Hikmet
1979 – Kafkas Tebeşir Dairesi : Bertolt Brecht – Dostlar Tiyatrosu
1979 – Patronun Ölümü – Dario Fo
1977 – Macbeth – William Shakespeare
1976 – Bencil hesapların Buzlu Sularında – Karl Marx’ın Das Kapital’inden uyarlama
1975 – Kafkas Tebeşir Dairesi – Bertolt Brecht
1974 – Sevdalı Bulut – Nazım Hikmet
1972 – Gelecekten Destanlar – Nazım Hikmet
Rol Aldığı Sinema Filmleri :
2001 – Odmazda
1999 – Comme un poisson hors de l’eau
1999 – Şükran Büfe
1996 – Cordier, juge et flic, Les
1993 – Kız Kulesi Aşıkları
1985 – Hôtel de police
1983 – Marginal, Le
1976 – Gloria Mundi