15 YIL ÖNCE SÜRGÜNDE YİTİRDİĞİMİZ
DEĞERLİ BİLİM İNSANIMIZ PROF. FAHRETTİN PETEK’İ ANIYORUZ
Türkiye’nin sürgüne mahkum ettiği değerli bilim insanlarımızdan Prof. Fahrettin Petek'i 15 yıl önce, 24 Aralık 2010’da kaybetmiştik.
88 yaşında hayata gözlerini yuman Petek, sadece uluslararası üne sahip bir bilim insanı değil, aynı zamanda tüm ömrünü özgürlük ve sosyalizm uğrunda mücadeleye adamış örnek bir devrimciydi.
Fahrettin Petek Rumeli göçmeni bir ailenin çocuğu olarak 1 Mart 1922 tarihinde İstanbul Eyüp Sultan semtinde doğdu. Üç yaşındayken Mübadele Kanunu uyarınca babası Eczacı Avni Hilmi Bey ve annesi Nebile Hanım’la birlikte Bergama'ya taşındı. İlk ve ortaokulu Bergama’da bitirdi.

O dönemde ilçelerde lise olmamasından dolayı lise tahsilini ikinci sınıfa kadar İzmir Atatürk Lisesi’nde ve son iki sınıfını İstanbul Erkek Lisesi’nde tamamladı.
1942’de İstanbul Eczacılık Fakültesi’nde okurken sosyalist mücadeleye katılarak Türkiye Emekçi Köylü Partisi’nin kuruluşunda aktif rol oynadı.
Bu okulu bitirdikten sonra babasının ölümü üzerine Bergama’da Avni Hilmi Eczanesi'nin başına geçti. Yörede sürdürdüğü TEKP ve TKP'yi örgütleme çalışmaları nedeniyle uğradığı tehdit ve baskılar üzerine siyasal sürgün olarak 1949’da Paris’e gitmek zorunda kaldı.
Eşi Neriman Petek ve kızı Gaye Petek'le Paris'te çok zor sürgün koşullarında yaşayan Fahrettin Petek, siyasal mücadelesini Paris'te de İleri Jön Türkler Örgütü ve Fransız Komünist Partisi saflarında sürdürürken doktorasını yaptı, ardından Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi (CNRS)'te araştırmacı olarak çalışmaya başladı.
Petek'in kurucu ve yöneticilerinden olduğu İleri Jön Türkler örgütü üzerine 14 Aralık 2018’de Artı Gerçek’te yayınlanan yazımız:
https://artigercek.com/makale/tum-iktidarlarin-tukenmez-surgun-dusmanligi-79479
Petek ve ailesi zor sürgün koşullarında yaşamalarına rağmen daha sonra Paris'e gelen birçok siyasal sürgüne ya da sanatçıya kucak açtı, yardımcı oldu.
12 Mart 1971 darbesinden sonra da cunta yönetimine karşı yurt dışında demokratik direniş örgütlenmemize aktif katkıda bulundu.
Moleküler biyoloji alanında birçok uluslararası toplantılara tebliğler sunan Prof. Petek 1985 yılında CNRS'ten emekliye ayrılmasına rağmen bilimsel çalışmalarını Vietnam, Kamboçya, Tayland gibi Uzakdoğu ülkelerinde Fransız Hükümeti ve Birleşmiş Milletler adına konferanslar vererek sürdürdü.
Petek siyasal tutumundan dolayı Türk vatandaşlığından atılmış, Türkiye'yi 40 yıl aradan sonra ancak 1989'da Fransız vatandaşlığını aldıktan sonra tekrar görebilmişti.
Ünlü Père Lachaise mezarlığındaki cenaze töreninden sonra Petek'in külleri kısmen İstanbul Boğazı'nın sularına, kısmen de çok sevdiği Normandie sahilinden okyanusun sularına serpildi.
FOTOĞRAF:
12 Mart 1971 darbesinden sonra sürgünün iki farklı kuşağından Fahrettin Petek ve Doğan Özgüden’in Paris’te ilk buluşmaları (1972)