PARİS'E BAKARKEN SIRBİSTAN'DA BÜYÜYEN KIVILCIM

Konseylerden Komünal Yaşama Uzanan Toplumsal Özgürleşme

Dünyanın dikkati Paris sokaklarında yükselen öğrenci eylemlerine çevrilirken Balkanlar'da toplumsal değişimin başka bir deneyimi tarihsel bir dönüm noktasına ulaştı. Fransa'da 2026 sonbaharında eğitimdeki eşitsizliklere, kamusal hizmetlerin yetersizliğine ve gençlerin yaşam koşullarına karşı gelişen protestolar, 1968 Mayısının toplumsal belleğini yeniden canlandırdı. Sırbistan'da ise yaklaşık iki yıldır devam eden öğrenci hareketi, üniversitelerden mahallelere, kentlerden köylere yayılarak siyasal iktidarın değişmesine uzanan bir toplumsal güç yarattı. 25 Ekim 2026 seçimlerinde öğrencilerin desteklediği listenin oyların yaklaşık yüzde 52,7'sini kazanarak parlamentoda çoğunluğu elde etmesi, hareketin ulaştığı siyasal aşamayı gösteriyor. Ancak Sırbistan deneyiminin tarihsel önemi seçim başarısının ötesinde, bu başarıya ulaşırken geliştirdiği toplumsal örgütlenme biçiminde yatıyor. Üniversitelerde oluşan öğrenci meclisleri, mahallelere yayılan yurttaş toplantıları, kolektif karar alma yöntemleri ve toplumsal dayanışma ilişkileri, demokrasinin gündelik yaşamın içinde nasıl üretildiğine ilişkin önemli bir deneyim oluşturdu. İnsanların yalnızca yöneticilerini seçen yurttaşlar olarak kalmadığı, kendi yaşamlarını ilgilendiren kararların hazırlanmasına ve uygulanmasına katıldığı yeni bir siyasal kültür gelişti. Bu yönüyle Sırbistan'daki hareket, otoriter yönetim koşullarında gelişen demokratik mücadelelerin toplumsal ilişkileri yeniden örgütleme gücünü gündeme taşıyor. Paris Komünü'nden Yugoslav işçi konseylerine, Türkiye'deki Fatsa deneyiminden Gezi forumlarına ve Kürt siyasal hareketinin demokratik özyönetim arayışlarına uzanan tarihsel birikim, Sırbistan'daki gelişmeleri daha geniş bir perspektifle anlamamızı sağlıyor. Bir ülkede yanan demokratik örgütlenme kıvılcımı, başka toplumların tarihsel deneyimleriyle buluştuğunda ortak insanlık birikiminin yeni bir halkası haline geliyor.

Bir İnşaat Felaketinden Toplumsal Başkaldırıya

1 Kasım 2024'te Sırbistan'ın Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi, 16 insanın yaşamını yitirdiği büyük bir felakete yol açtı. Yakın zamanda yenileme çalışmaları yapılmış bir kamusal yapının çökmesi, inşaat denetiminden kamu ihalelerine, siyasal ayrıcalıklardan devlet kurumlarının sorumluluğuna kadar uzanan sorunları toplumun gündemine taşıdı. Üniversite öğrencileri başlangıçta sorumluların hesap vermesini, ilgili belgelerin açıklanmasını ve adaletin sağlanmasını talep etti. Sessiz anmalar kısa sürede kitlesel protestolara, üniversite işgallerine ve ülke çapında örgütlenen bir toplumsal harekete yayıldı. Felaketin yarattığı öfke, uzun yıllardır biriken yolsuzluk, siyasal kayırmacılık ve demokratik denetim sorunlarıyla birleşti. Bir yapının güvenliği ile devletin örgütlenme biçimi arasındaki bağ, insanların gündelik yaşamında somut bir karşılık buldu. Öğrencilerin geliştirdiği mücadele de bu ilişkiler bütününden güç aldı. Üniversitelerde başlayan hareket, öğretmenlerin, çiftçilerin, emekçilerin, akademisyenlerin ve farklı toplumsal kesimlerin katılımıyla genişledi. Öğrenciler köylere yürüyerek kırsal topluluklarla doğrudan ilişki kurdu, farklı bölgelerde yaşayan insanların deneyimlerini ortak mücadelenin parçası haline getirdi. Böylece protesto, belirli bir olay karşısında gösterilen toplumsal tepkinin ötesine geçerek ortak yaşamın nasıl yönetildiğine ilişkin geniş bir demokratik tartışmanın zeminini oluşturdu.

Öğrenci Meclislerinden Halk Konseylerine

Sırbistan öğrenci hareketinin örgütlenmesinde öğrenci meclisleri merkezi bir yer tuttu. Üniversitelerde öğrencilerin doğrudan katılımıyla düzenlenen toplantılarda eylemler, talepler, çalışma grupları ve ortak faaliyetler kolektif olarak tartışıldı...

Devamı buradan sesli de dinlenilebilir
????
https://www.serefozkan.tr/2026/10/parise-bakarken-sirbistanda-buyuyen.html?m=1

#Sırbistan #ÖğrenciHareketi #Konseyler #KomünalYaşam #HalkMeclisleri #GeziDirenişi #ParkForumları #Fatsa #KürtSiyasalHareketi #DemokratikÖzerklik #Özyönetim #KadınÖzgürlüğü #Ekoloji #ToplumsalÖzgürleşme