TARİHİNİ SOLA DÖNDÜR.. 29 EYLÜL..

1547- "Don Kişot"un (Don Qixote) yaratıcısı İspanyol yazar Miguel de Cervantes doğdu. İspanyol romanının yaratıcıları arasında sayılan yazarın eseri, 'yazarından daha çok bilinen' bir kahraman yaratmış, 38 ayrı dile çevrilmiştir.

1808 - Sened-i İttifak imzalandı. Osmanlı'da 'anaya benzeri' ilk metin olarak tarihe geçti.

1885 - Dünyanın ilk elektrikli tramvay hattı, Birleşik Krallık'nın Londra kentinde faaliyete geçti.

1902- “Nana”, “Germinal” ve “Meyhane” gibi romanlarıyla ünlü Fransız romancı Emile Zola 62 yaşında yaşamını yitirdi. Natüralizm akımının öncüleri arasında olan yazar, 'İtham Ediyorum' başlıklı yazısıyla toplumsal olaylara da müdahale etmiştir.

1911- Osmanlı -İtalyan Savaşı başladı.

1913 -Alman makine mühendisi ve Dizel motorun mucidi Rudolf Diesel 55 yaşında öldü.

1922- Bulgaristan’da antifaşist ayaklanma başladı.

1923- Filistin’de İngiliz mandası resmen yürürlüğe girdi.

1933- Komünist Enternasyonal Genel Sekreteri Georgi Dimitrov'un suçlandığı Almanya Meclisi Reichstag'ın yakılması soruşturmasında diğer sanık Marinus van der Lubbe yangını çıkardığını itiraf etti. İşkencede işlemediği bir suçu kabul eden Hollandalı komünist Lubbe idam edildi.

1941 - Kiev'de Nazilerin gerçekleştirdiği Babi Yar Katliamı başladı. İki günde 33771 Yahudi öldürüldü.

1943- Polonya dayanışma hareketi (Solidarność) lideri ve eski Cumhurbaşkanı Lech Walesa doğdu.

1951- Şilili sosyalist politikacı ve eski Devlet Başkanı Michelle Bachelet doğdu.

1960 - Demokrat Parti kapatıldı.

1966- İki gün önce Diyarbakır, Urfa ve Antep’te başladıkları petrol boru hattı grevleri hükümetçe ertelenen 1.200 işçi, erteleme kararına rağmen grevi sürdürüyor.

1972- Altın Koza’da 1.lik ödülü bazı jüri üyelerinin “ideolojik amaçlı” bulduğu Yılmaz Güney'in “Baba” filminden alınıp Cüneyt Arkın’ın “Karadoğan” filmine verildi. Arkın ödülü kabul etmedi.

1976- Direnişteki İstanbul Profilo fabrikası işçilerine polis müdahale etti. Yakup Keser adlı işçi müdahalede yaşamını yitirdi.

1979- TÖB-DER Bursa'da miting düzenledi. Polis mitinge müdahale etti. Genel Başkan Gültekin Gazioğlu ile birlikte 301 kişi gözaltına alındı.

1980- Osman Yaşar Yoldaşcan, İstanbul'da güvenlik güçleriyle girdiği çatışmada yaşamını yitirdi. Üniversite sınavını birinci olarak kazanarak ODTÜ'ye giren Yoldaşçan, TİKB'nin kurucuları arasındaydı. Ölüm orucunda yaşamını yitiren Mehmet Fatih Öktülmüş'ün kuzeniydi.

1981- Arayış dergisi yazı işleri müdürü Nahit Duru ile Bakış dergisi yazı işleri müdürü Nazım Kara yetmiş beşer gün hapis cezasına çarptırıldı.

1983- Basına büyük kısıtlamalar getiren yasa tasarısı, 12 Eylül darbecilerinin atadığı Danışma Meclisi’nde bir dakikada oylanarak yasalaştı.

1992 - PKK, Hakkâri-Şemdinli'deki Jandarma Taburu'na saldırdı. 2'si astsubay 23 asker ile 5 korucu hayatını yitirdi.

1994 - Eski Adalet Bakanı Mehmet Topaç, Ankara'daki bürosunda öldürüldü. ANAP hükümetindeki Adalet Bakanlığı döneminde 1988’de cezaevlerine yönelik “1 Ağustos Genelgesi”ni çıkaran Mehmet Topaç suikastini Dev-Sol üstlendi.

1994– İHD ve ÇHD’nin İstanbul’dan Ankara’ya düzenlediği “Düşünceye Özgürlük”yürüyüşü İstiklal Caddesi’nden başlatıldı. İstiklal’deki yürüyüşe Yaşar Kemal, Akın Birdal, Ercan Karakaş, Adnan Başer Kafaoğlu, Eşber Yağmurdereli, Zuhal Olcay, Haluk Bilginer, Fatoş Güney, Şanar Yurdatapan, Ferhat Tunç ve Halil Ergün de katıldı.

1994– Sosyolog yazar İsmail Beşikçi Özgür Gündem gazetesinde çıkan bir yazısında bölücülük yaptığı iddiasıyla 2 yıl hapis ve 250 milyon lira para cezasına çarptırıldı.

1995 – İstanbul Maslak’ta İl Jandarma Alay Komutanlığı'na silahlı saldırı düzenlendi. Nöbet tutan iki erin öldüğü saldırıyı DHKP/C üstlendi.

1998- Tokat Almus Görümlü köyünde, askerlerle çıkan çatışmada, TKP/ML- TİKKO mensupları Leyla Karataş Göçer, Bahattin Günel, Ümit Güner ve Zeynel Çalpar yaşamlarını yitirdiler.

2000- Gazeteci Nadire Mater ile yayıncı Semih Sökmen, Mater’in askerliklerini Olağanüstü Hal Bölgesi’nde yapan 42 askerle görüşerek kaleme aldığı “Mehmedin Kitabı”ndan ötürü yargılandıkları davada beraat ettiler. “Devletin askeri kuvvetlerini tahkir ve tezyif etmek”ten yargılanmışlardı. Mahkeme kitap hakkında verilen toplama kararını da kaldırdı.

2002- İran'ın başkenti Tahran'da tecavüz, zorla alıkoyma ve alkollü içki içme suçlarından idama mahkum edilen "Kara Akbabalar" çetesinin beş üyesi halkın önünde vinçlere asılarak idam edildi. İdamları 5 bin kişi izledi. Af örgütü İran'da bir önceki yıl 139 kişinin asılarak idam edildiğini açıkladı.

2005- Irak’ta Şiilerin yoğun olarak yaşadığı Balat kentinde eşzamanlı üç intihar saldırısında en az 60 kişi öldü, 100’ün üzerinde yaralı var.

2006- Türkiye'deki ilk Ermenice tiyatro dergisi "Kulis"i 50 yıl boyunca kesintisiz yayınlayan, Osmanlı tiyatrosuna önemli hizmetleri olan Agop Ayvaz, 95 yaşında öldü.

2006- Yaşar Kemal, F tipi cezaevlerinde tecritin kaldırılması için 178 gündür açlık grevinde olan Av.Behiç Aşçı’yı evinde ziyaret etti.

2009 -Şeyh Said'in torunu, siyasetçi Abdülmelik Fırat 75 yaşında yaşamını yitirdi. Demokrat Parti ve DYP milletvekillikleri yapan Fırat, Haklar ve Özgürlükler Partisi'nin kuruluşunda yer aldı.

2010 - Amerikalı sinema oyuncusu Tony Curtis 85 yaşında yaşamını yitirdi. Spartacus ve Bazıları Sıcak Sever gibi filmlerdeki rolleriyle tanındı.

Fotoğraf: Osman Yaşar Yoldaşcan ve Fatih Öktülmüş