TARİHİNİ SOLA DÖNDÜR.. 2 EYLÜL..

1826 - Osmanlı İmparatorluğu'nda Zabıta Teşkilâtı kuruldu.

1872 - Lahey Kongresi başladı. Enternasyonelin beşinci kongresinde Kongrede, Mikhail Bakunin ve Karl Marx arasında şiddetli tartışmalar yaşanacaktır. Anarşistler bu kongreden sonra ayrılarak kendi kongrelerini topladılar.

1885- Rock Springs-Wyoming’de sendikalaşmaya çalışan 150 beyaz madenci, Çinli maden işçilerine saldırdı; 28’ini öldürdü, 15’ini yaraladı, ve diğer birkaç yüz kadarını kentten ayrılmaya zorladı.

1907- Yazar ve halk edebiyatı araştırmacısı Pertev Naili Boratav doğdu. Binlerce masalı derleyen, halk edebiyatının kaynaklarını geliştiren Boratav, komünizm propagandası yaptığı gerekçesiyle DTCF'den atılmıştı. Yıllar sonra oğlu Korkut Boratav da 12 Eylül darbecileri tarafından üniversiteden atıldı. Torunu da KHK ile üniversiteden uzaklaştırıldı.

1908- İstanbul Kazlıçeşme’de debbağhane (deri imalathanesi) işçileri greve gitti.

1910 - İngiliz aktivist Donald Watson doğdu. Genç yaşında vejeteryan olan Watson "vegan" kelimesinin mucididir.

1916 - Yönetmen Lütfi Ömer Akad doğdu. Vurun Kahpeye, Kızılırmak-Karakoyun, Hudutların Kanunu gibi çok sayıda filmiyle tanınan Akad, sinemanın öncü yönetmenleri arasındaydı.

1918 - Roman, hikâye, oyun yazarı ve gazeteci Tarık Buğra doğdu. Kçükü Ağa, Osmancık gibi kitaplarıyla tanındı.

1922-Yunan Orduları Başkomutanı General Trikupis esir alındı. Trikupis, Kayseri-Talas'ta esir tutuldu.

1925- Tekke ve zaviyelerin kapatılması ve memurların şapka giymesine karar verildi.

1929- Cumhuriyet gazetesinin düzenlediği ilk güzellik yarışmasında Feriha Tevfik Hanım, "Türkiye Güzeli" seçildi.

1938- Hatay Millet Meclisi açıldı. Tayfur Sökmen Devlet Başkanı seçildi.

1941- Leningrad kuşatması başladı. Alman ve Sovyet birlikleri Leningrad yakınında savaşmaya başladı.

1942- Alman SS Birlikleri Varşova Gettosu ayaklanmasını 50 bin Yahudiyi öldürerek bastırdı.

1944- Türkiye’deki Alman dışişleri memurları gözaltına alındı.

1945- Vietnam Bağımsızlık Bildirisi okundu. Fransa’dan bağımsızlığını ilan etti.

1947- İstanbul Emniyeti kaçakçılık Bürosu şefi, işkence suçundan mahkum oldu.

1954- Ho Şi Minh yeni kurulan Vietnam Demokratik Cumhuriyeti'nin başkanlığına seçildi.

1959- Demokrat İzmir gazetesi sorumluları Adnan Düvenci ve Şeref Balçık 16’şar ay hapis cezasına çarptırıldılar; gazete 1 ay süreyle kapatıldı.

1968- İlk kadın sosyalist öncülerden, gazeteci, yazar, düşünür Sabiha Sertel 73 yaşında sürgünde yaşamını yitirdi. Eşi Zekeriya Sertel’le çıkardığı Resimli Ay”(1924-1931) ve “Görüşler”(1945) dergilerinden ve Tan Gazetesi olayından yargılandı. 1950 sonrası Türkiye’yi terk ederek Paris, Budapeşte, Moskova ve Bakü’de yaşadı.

1969- Çinhindi Komünist Partisi'nin (1930) ve Viet-Minh'in (1941) kurucusu, 1945-1969 arasında Vietnam Demokratik Cumhuriyeti'nin başkanı, Vietnam ulusal hareketine yaklaşık 30 yıl boyunca önderlik eden Ho Chi Minh (Ho Amca) 79 yaşında yaşamını yitirdi. ABD işgaline karşı direnişin öncülerinden olan Bác Hồ (Ho Amca) için Türkiye'de 'Ho, Ho, Ho Chi Minh.. İki-Üç Daha Fazla Vietnam.. Ernesto'ya Bin Selam' sloganı üretildi.

1977- İstanbul Ümraniye 1 Mayıs Mahallesi’nde, üçüncü kez yıkım ekipleriyle gelen polise karşı direnişe geçilmesi sonucu Hüseyin Aslan, Hüseyin Çaparoğlu, Cuma Gül, Hasan Yıldırım, İsmail Poyraz ve Hasan Kızılkaya adlı devrimciler, Müzeyyen Keskin’le birlikte halktan iki kadın, Hıdır Ulman adlı yurtseverin yanısıra, 8 yaşında bir çocuk ve kundakta bulunan iki bebek öldürüldüler. 1 Mayıs Mahallesi’ndeki gecekondular kanlı çatışma sonrasında yerle bir edildi.

1980- İzmir’de Fikret Çetin adlı polis memuruna yapılan suikast sonrasında, İzmir’in Hatay semtinin Arapdere mevkiinde arama yapan polis ekipleriyle çatışmaya giren TİKKO militanları Ali Geçgel ve İbrahim Kara yaşamlarını yitirdiler.

1985- Kaş limanı açıklarında 3400 yıl önce batan, fildişi eşya ve bakır, kalay parçalarıyla yüklü bir gemi enkazı bulundu.

1998- İnsan Hakları Derneği Genel Başkanı Akın Birdal ve Mazlum-Der Genel Başkan Yardımcısı İhsan Aslan gözaltına alındı. Birdal ve Aslan PKK’nın 14 aydır rehin tuttuğu 8 askeri almak için Refah partisi Van Milletvekili Fettullah Erbaş ile birlikte Zap kampına gitmişlerdi.

2001- Dünyada ilk kalp naklini yapan Güney Afrikalı Kalp cerrahı Christian Barnard, 78 yaşında öldü.

2003– Fransa’da okullarda başörtüsü dahil dini simgeleri yasaklayan yasa yürürlüğe girdi.

2004- Kuzey Osetya'nın Beslan Kenti'nde 132'si çocuk 354 kişiyi rehin tutan Çeçen militanlar 31 kişiyi serbest bıraktı. Eylemciler okula yaklaşan iki araca el bombası attı. Rusya Devlet Başkanı Putin, Türkiye ziyaretini erteledi.

2005- Katrina Kasırgası sonrası New Orleans'taki yağma olaylarını bitirmek üzere bölgeye 300 Ulusal Muhafız sevk edildi. 25 bin kişi stadyumda yaşıyor. 300-400 bin kişi evsiz kaldı.

2006-Şırnak, Hakkari, Van ve Diyarbakır’da PKK saldırılarında 1 üsteğmen, 2 asteğmen, 1 uzman çavuş ve 3 er ölürken, 6 askerin yaralandığı açıklandı.

2008- Devrimci Yol önderlerinden Ali Başpınar 59 yaşında yaşamını yitirdi. 1977-78 döneminde TÖB-DER Ankara Şube Başkanlığı'nı da yapan Ali Başpınar, 12 Eylül darbesinden sonra 23 Ocak 1981'de Devrimci Yol örgütüne yönelik operasyonlarda yaralı olarak yakalandı. 1991'e kadar cezaevinde kalan Başpınar, 1994'den beri kanser tedavisi görüyordu. Ali Başpınar'ın Devrimci Yol hareketi içerisinde 'Ali Butto' adıyla tanındığı ve Devrimci Yol'un askeri kanat sorumlusu olduğu iddia ediliyordu.

2015- Muğla’nın Bodrum ilçesinde kaçakları taşıyan şişme bot battı. Olayda, annesi ve kardeşiyle boğularak hayatını kaybeden 3 yaşındaki Aylan Kurdi’nin kıyıya vuran cesedi, Doğan Haber Ajansı muhabiri Nilüfer Demir tarafından görüntülendi.

2016 - F klavyenin mucidi, öğretmen ve eğitimci İhsan Sıtkı Yener 91 yaşında yaşamını yitirdi. F klavye, Türkçe harflerle daktilo ve bilgisayarlarda yazım kolaylığı sağladı.

2021 - Yunan söz yazarı, besteci, aktivist ve siyasetçi Mikis Theodorakis 96 yaşında yaşamını yitirdi. Komünist Parti üyesi olan sanatçı, dünyanın en önemli bestecileri arasındaydı. Zülfü Livaneli ile birlikte yaptığı çalışmalarla Türkiye'de de tanınmıştı.

Resim: Ho Chi Minh ( Ho Amca)
Çizim: Hakan Eken

Fotoğraf: Ali Başpınar (Butto)