Ordu Ermeni Mezarlığı

Orduda 1929 yılında açılan Zaferi Milli Mektebi Ermeni Mahallesi’nin (Zaferimilli Mahallesi) tam ortasında. Yapı Ordu Movsesyan Ermeni Okuluna (İsmetpaşa İlkokulu) da komşu. Okulun olduğu yer 1830’lardan 1915’e yüzlerce Ermeni ailesine ait mezarın bulunduğu Ordu Ermeni mezarlığı.

Yaşanan herşey bir tarafa 1915 sonrası geri dönebilen 130’a yakın ailenin yakınlarına ait olan mezarların üzerinde yükselen bu okul çok hüzünlendiriyor beni. Konuştuğum 50’ye yakın Ermeni ailesi ve bu okuldan mezun olan Türklerin neredeyse tamamının okulun bahçesinde karşılaştığı kemiklerle ilgili bir anısı var. Süreç öyle donuk, zaman bu trajik olayı anılarda öyle tuhaf bir noktaya konumlandırmış ki, tanıklar zihinlerinden geçenleri aktarırken tuhaf bir ruh haline bürünüyorlar!

Okulun adı 1934’de Cumhuriyet İlkokulu olarak değiştiriliyor ve yıllar sonra 1989’da yapının artık eğitime devam edecek durumda olmadığına karar verilerek boşaltılıyor ve İsmetpaşa ilkokuluna yani komşusu olduğu Movsesyan Ermeni Okuluna taşınıyor. 4 sene boş kalan Cumhuriyet Okulu 1993 yılının şubat ayında içeride kalan evsizler tarafından yakılıyor ve 1995 yılında tamamen yıkılıyor. 1996 yılında ise eski plana uygun kalmaya çalışılarak okul tekrar inşa ediliyor.

Yakın bir dönemde tekrar inşa edilen okulun altından ve çevresinde çıkan mezar taşlarına herkes şahitlik ediyor ama bugün bu mezar taşalarının dahi nerede olduğuna dair bilgi yok! Bundan 109. Yıl önce tehcirde ölen, öldürülen Ermenilerin mezarları zaten yok! Geri dönebilenler ise evlerinde başkalarını gördüğü gibi, büyüklerinin de mezarlarının yok edilip üzerine okul yapıldığına şahit oldular.

Yazının başında dediğim gibi, acıları yarıştırmak kimseye iyi gelmez. Kabuk bağlamış yaralarla oynamak, kabuğun kanayarak düşmesine sebep olur ve süreç yüz yıldır kabuk bağlamayan acılara hapseder hepimizi. Müsade etmek, alan açmak lazım ki bu kabuk kendiliğinden düşüp deri kendini yenilesin..