tarihini sola döndür.. 5 ekim..

1713 - Fransız yazar ve filozof Denis Diderot doğdu. Aydınlanma çağının en önemli filozoflarından olan Diderot, Fransız Devriminin oluşumunu etkilemiştir. Ansiklopedinin yaratıcıları arasındadır.

1789- Paris pazarındaki kadınlar, ekonomik kriz ve aşırı yükselen ekmek fiyatları nedeniyle büyük bir isyan başlattı. Kısa sürede binlerce kişiye ulaşan kalabalık, ellerinde silahlar ve mutfak aletleriyle Versailles Sarayı’na doğru yürüyüşe geçti. Bu eylem, Fransız Devrimi'nin en belirleyici ve simge anlarından biri olarak tarihe geçti.

1877 - Nimipu kabilesi Şefi Joseph'in teslim olmasıyla, ABD'nin kuzeybatısındaki kızılderili direnişi sona erdi.

1892 – Red Kit’teki Dalton kardeşlere ilham olan Dalton çetesi, Kansas’taki banka soygunlarında öldürüldü.

1908- Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.

1908- Sosyalist hareketin önde gelen isimlerinden, TİP ve Sosyalist Devrim Partisi'nin (SDP) Genel Başkanlıklarını da yapan Mehmet Ali Aybar doğdu. İki dönem milletvekilliği de yapan Aybar, Meclisin en etkili milletvekilleri arasındaydı.

1918- Osmanlı Devleti’nin yönetimi altındaki Halep civarındaki Arap halkı ayaklandı. Ayaklanmayı İngiltere’nin kışkırttığı ileri sürüldü.

1931 - İlk Türk kadın gazeteci, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin tek kadın üyesi, Hilal-i Ahmer Cemiyeti genel sekreteri ve yazar Selma Rıza Feraceli 59 yaşında yaşamını yitirdi.1897'de kaleme aldığı Uhuvvet ( kardeşlik) romanı kadın hakları konusuna yer veren öncü romanlardan biri olarak değerlendirilmektedir.

1936 - Çek yazar Vaclav Havel doğdu. 1989'da Cumhurbaşkanı oldu.

1938 - Nazi Almanyası, Yahudilere ait pasaportların iptal edildiğini duyurdu.

1939- Ankara Radyosu Fransızca yayın yapmaya başladı. Daha önce Yunanca, Farsça, Arapça, Bulgarca yayınları yapılıyordu.

1944 - Fransa'da kadınlar seçme hakkına kavuştu.

1945 - Hollywood set işçilerinin grevinde Warner Bros'ta çıkan olaylarda (Kara Cuma) 40 gösterici yaralandı.

1947 - Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı sonucu lağvedilen Komintern'in devamı olarak, komünist partiler SBKP (B) önderliğinde Kominform'u kurdu.

1951 - Sinema oyuncusu Yadigar Ejder doğdu. İri fiziğinin tersine rollerde rol alan sanatçı Mazlum ve Gaffur karakterleriyle tanınıyordu.

1951 - İrlandalı şarkıcı, söz yazarı, aktör ve politik eylemci Bob Geldof doğdu. Çok sayıda yardım konserinde yer alan sanatçı, insan hakları ihlallerine karşı mücadelesiyle de tanınır.

1958 - Fransa'da 5. Cumhuriyet ilan edildi ve Charles de Gaulle Cumhurbaşkanı seçildi.

1959- Türkiye Gazeteciler Sendikaları Federasyonu Başkanı Mesut Özdemir istifa etti. Özdemir, basına yönelik baskıları ve gazetecilerin güç çalışma koşullarını protesto ettiğini açıkladı.

1959 -Tiyatro ve sinema sanatçısı Cem Özer doğdu. Star TV'de yaptığı Laf Lafı Açıyor adlı programı türünün ilk örnekleri arasındaydı.

1960 - Güney Afrika'da düzenlenen referandumda, Cumhuriyet rejimine geçilmesi kabul edildi.

1968- Aralarında Deniz Gezmiş'in de olduğu İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencileri kısa adı DÖB olan Devrimci Öğrenciler Birliği'ni kurdular.

1972- İstanbul'daki Demir Döküm fabrikasında 2 bin 500 işçi greve çıktı.

1976– Danıştay, TÖB-DER’in kapatılmasına ilişkin Ankara Valiliği kararının yürütmesini durdurdu.

1979 - Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat, Ankara'ya geldi; FKÖ Temsilciliği açıldı.

1979 - İçişleri Bakanı Hasan Fehmi Güneş, bir aşk skandalı sonucu görevinden istifa etti.

1980- İki gün önce gözaltına alınan “Halkın Kurtuluşu” hareketi militanı Hacettepe Üniversitesi Fizik Bölümü öğrencisi Hasan Asker Özmen, Ankara Emniyet Müdürlüğü DAL (Derin Araştırma Labaratuvarı) biriminde gördüğü işkencelerden dolayı yaşamını yitirdi. Erdal Eren için söylenen 'Ankara Adı Kara' ağıdında 'işkencede Hasan Özmen, sesi denize ulaştı' dizeleriyle yer aldı.

1982- 9 Ağustos’tan beri tutuklu bulunan Prof.Sadun Aren hakkında Sıkıyönetim Askeri Savcılığı’nca 5-20 yıl arası hapis istemiyle dava açıldı. Aren’in Gazi Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde okuttuğu 70 sayfalık “Makro Ekonomi” ders notlarında ”komünizmi övdüğü” iddia ediliyor.

1987- 580 kişinin idamla yargılandığı 1.203 sanıklı Devrimci Sol Davası’nda -olay çıkardıkları gerekçesiyle salona alınmayan 20 sanık dışında- 98 tutuklu sanık ilk kez toplu olarak duruşmaya çıkarıldı.

1988 - Şili'de Pinochet, Başkanlığının uzatılması için yapılan referandumu kaybetti.

1994- UNESCO ve ILO tarafından 5 Ekim, Dünya Öğretmenler Günü olarak ilan edildi. 5 Ekim Dünya Öğretmenler Günü, Eğitim Enternasyonali’ne üye yüzden fazla ülkede eş zamanlı olarak kutlanmaktadır.

1994– SHP Tunceli Milletvekili ve Meclis Başkan Vekili Kamer Genç, güvenlik güçlerinin Tunceli köylerine operasyon düzenleyerek 17 köyü tamamen yaktığını açıkladı.

1995- MHP Genel Başkanı Alparslan Türkeş, Kürt sorununun çözümü için IRA (İrlanda Cumhuriyet Ordusu) ve Bask modellerinden ders alınmasını söyleyen iş adamı Sakıp Sabancı’ya “Çizmeden yukarı çıkıyorsun” dedi.

2000- Yugoslavya'da ayaklanan halk 13 yıldır iktidarda olan Slobodan Miloseviç iktidarına son verdi. Halk parlamento ve devlet televizyonunu bastı. Polisler de göstericiler tarafına geçti. Vojislav Kostunitsa devlet başkanlığını ilan etti.

2002- Amerika'da "Bizim adımıza değil" başlığıyla Oliver Stone, Jane Fonda, Susan Sarandon, Robert Altman'ın da imzaladıkları "ABD halkına 11 Eylül sonrası oluşan ve dünya halkları için vahim tehlike arzeden siyasi yönelime direnmeleri çağrısı" yayınlandı.

2002- Sosyalist Emek Hareketi Girişimi adına Ertuğrul Kürkçü, 8 örgütün 3 Kasım seçimlerinde DEHAP çatısı altında birlikte çalışacağını açıkladı.

2011- Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C) kurucularından Ziya Yılmaz 73 yaşında yaşamını yitirdi. Yılmaz, 1965-66 yılları arasında TİP Fatsa İlçe Başkanlığı yaptı, 1970’de Mahir Çayan’ın önderlik ettiği THKP-C’nin kuruluş sürecinde ve eylemlerde yer aldı. Çayan'la birlikte cezaevinden kaçan Yılmaz, yaralı yakalandığı baskın sonrası 15 yıl hapis yattıktan sonra 1986’da tahliye edildi.

2011 -Gazeteci ve foto muhabiri Gökşin Sipahioğlu 85 yaşında yaşamını yitirdi. Sipa ajansının kurucusu olan, çok sayıda toplumsal olayın fotoğraflarını çeken Sipahioğlu, 6-7 Eylül olaylarını tetikleyen 'Atatürk'ün Selanik'teki evine bomba atıldı' yalan haberini yayınladığı için eleştirilmişti.

2011 - Amerikalı bilgisayar girişimcisi ve mucit Steve Jobs 56 yaşında yaşamını yitirdi. Apple'ın kurucusu olan Jobs, bilgisayar ve cep telefonu teknolojisinde yenilikler yaratmıştı.

2014- Sosyolg, yazar ve çevirmen Suphi Nejat Ağırnaslı, Kobane'de İŞİD'le savaşırken 30 yaşında yaşamını yitirdi. Paramaz Kızılbaş kod adıyla savaşan Ağırnaslı'nın dedesi Niyazi Ağırnaslı, eski TİP senatörü ve Denizlerin avukatı, annesi ve babası da Denizlerin yoldaşıydı.

2015- Şırnak’ta üç gün önce öldürülen Hacı Lokman Birlik’e yapılan otopside “uzaktan 2, yakın mesafeden 28 kurşun isabet ettiği” açıklandı. HDP Şırnak milletvekili Faysal Sarıyıldız, Hacı Lokman Birlik’in bacağından yaralı olarak yakalanıp infaz edildiğini, daha sonra panzere bağlanıp sürüklendiğini söyledi.

Fotoğraflar: Ziya Yılmaz, Suphi Nejat Ağırnaslı, Hasan Asker Özmen