tarihini sola döndür.. 25 eylül..

1849 -Avusturyalı besteci Johann Strauss I, 45 yaşında yaşamını yitirdi. Romantik eserlerin bestecisi, 'Valsin babası' olarak biliniyordu.

1897 - Amerikalı yazar William Faulkner doğdu. Nobel Edebiyat Ödülü sahibi olan yazar, 20. yüzyılın en önemli yazarları arasında sayılıyordu.

1906 - Rus besteci Dimitri Shostakovich doğdu. Leningrad Kuşatması esnasında Kızıl Ordu'ya yazılmak istemiş, fakat sağlık sorunları nedeniyle kabul edilmemiştir. Buna karşın kentin itfaiye kuvvetlerinde görev yapmıştır. Leningrad Senfonisi olarak bilinen 7. senfoniyi burada bestelemiştir. Senfoni, direnişçilere güç, faşistlere korku salmasıyla bilinir.

1915 - Amerikalı aktivist ve ABD Komünist Partisi üyesi Ethel Rosenberg doğdu. Sovyet casusu oldukları iddiasıyla eşi Julius'la birlikte 1953'de idam edildi. Melih Cevdet'in onlar için yazdığı 'Anı' şiirini Zülfü Livaneli 'Bir Çift Güvercin Havalansa' adıyla besteledi.

1917 - Lev Troçki, Petrograd Sovyeti Başkanı seçildi. Petrograd Sovyeti, Geçici Hükümet'in uygulamalarına karşı çıkmış ve Ekim Devrim'in gerçekleşmesine katkı sunmuştu.

1920- Yugoslav siyasi aktivist, II. Dünya Savaşı sırasında Yugoslav Partizanları Komutanı, direnişçi ve ulusal kahraman Božidarka Damjanović-Marković ( Kika ) doğdu. Nazi işgaline karşı kahramanca savaşan Kika, daha sonra kurulan Yugoslavya Sosyalist Federe Cumhuriyeti'nde çeşitli görevlerde de bulundu.

1925- İstanbul'da, tulumbacı teşkilatı yerine, modern motorlu itfaiye teşkilatı kuruldu.

1935 -Yönetmen, tiyatro ve sinema oyuncusu Engin Cezzar doğdu. Keşanlı Ali karakteriyle hatırlanan Cezzar, eşi Gülriz Sururi ile birlikte kurduğu tiyatroda çok sayıda oyun sahneledi.

1957- Amerika Birleşik Devletleri'nin Arkansas eyaletinde 9 siyah öğrencinin beyazların okuduğu Little Rock Lisesi'ne gitmesi beyazlarca protesto edildi. Siyah öğrenciler Başkan Eisenhower'ın gönderdiği federal askeri birliklerin korumasında okula girdiler.

1960- Devrik cumhurbaşkanı Celal Bayar, tutuklu bulunduğu Yassıada'da intihara kalkıştı, bir subay tarafından kurtarıldı.

1961-Oyuncu Mehmet Aslantuğ doğdu. Çok sayıda film ve dizide oynayan sanatçı, Ahmet Kaya'nın linç edilmeye çalışıldığı ödül töreninde Kaya'yı koruyan bir kaç kişi arasındaydı. TİP'den milletvekili adayı da oldu.

1961-Erdal Eren doğdu. 12 Eylül darbesi sonrası bir askeri öldürdüğü iddiasıyla idam edilen Eren'in avukatlarının 'kemik yaşının incelenmesi' başvurusu reddedildi. Ölen askere hangi mesafeden ateş edildiğine dair kanıtlar sunacak giysi de incelenmeden Eren idam edildi. Eren, Halkın Kurtuluşu saflarında mücadele ediyordu.

1969- Taylan Özgür’ün cenazesi ODTÜ’de yapılan törenin ardından Tandoğan’da cenaze arabasından indirilerek kortej eşliğinde Maltepe Camii’ne getirildi ve Cebeci Mezarlığı’nda toprağa verildi. ODTÜ’deki törende jandarmanın karşı çıkmasına rağmen öğrencilerin ısrarıyla ODTÜ bayrağı yarıya indirildi.

1970 - Alman yazar Erich Maria Remarque 72 yaşında yaşamını yitirdi. Savaş karşıtı romanı Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok ile dünya çapında ün kazandı. Ölesiye Yaşamak, İnsanları Seveceksin gibi çok sayıda roman yazdı.

1974- Bilim insanları, aerosol spreylerin ozon tabakasını tahrip ettiği konusunda uyarıda bulundu.

1978- TÖB-DER üyesi İstanbul Vefa Lisesi Müdür Başyardımcısı Mustafa Kurt susturuculu tabancayla öldürüldü.

1980- Ordu, Aybastı Zaferi Milli Mağaralar Bölgesi’nde güvenlik güçleriyle çatışmaya giren Mehmet Kuru, Feridun Aydınlı, Aydın Yalçınkaya ve Vedat Özdemir yaşamlarını yitirdiler. Yaşamlarını yitiren devrimciler yerelde askeri darbeye karşı ortaklaşa direnen Devrimci Yol ve Devrimci Sol militanları olduğu biliniyordu. Kuru ve Aydınlı Dev-Yol, Yalçınkaya ve Özdemir Dev-Sol saflarında mücadele ediyorlardı.

1986- Dersim’de, kolluk güçleriyle çıkan çatışmada yaralı yaklananan Hıdır Yeter’in işkenceyle öldürüldüğü açıklandı.

1988- Cezaevlerinde,siyasal hükümlülerin haklarına kısıtlama getiren 1 Ağustos genelgesi uygulanmaya başladı.

1991 -Alman SS subayı ve Gestapo üyesi, yaptığı işkence ve katliamlar nedeniyle 'Lyon Kasabı' olarak anılan Klaus Barbie ömür boyu hapis cezasını çekerken cezaevinde öldü. Savaş sonrası Arjantin, Bolivya ve Kolombiya'da uzun yıllar saklan Barbie, 1983'de yakalanmıştı.

1993 - Karun Hazinesi, ABD'den Türkiye'ye geri getirildi.

1993- Sivas eski valisi, Madımak Katliamı sırasında “Tugay Komutanının Madımak önüne acemi erleri gönderdini ve göstericilerle karşı karşıya gelmeyecek durumda tuttuğunu” söyledi.

1995– SEKA, Petlas, TCDD, Liman İşletmeleri ve MKE işçilerinin de aralarında olduğu 65 bin işçi daha greve başladı, 300 bin işçi grevde. 300 bin kamu işçisinin grevi sürerken Tüm Haber-Sen, Tüm Bel-Sen ve Tüm Maliye-Sen’liler de “genel eylem” yaptı.

1997- AİHM, Derik’te 21 yaşındaki L.Ş.A.’ya jandarma karakolunda tecavüz ve işkenceden dolayı Türkiye’yi 62 bin sterlin ödemeye mahkum etti.

1999 - 12 Mart Darbesi'nin Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur, 79 yaşında öldü. 9 Mart'ta gerçekleşeceği öngörülen 'ilerici' darbenin komutanları arasında olduğu iddia edilmiş, girişim ihbar edilince Faruk Gürler'le birlikte 12 Mart darbesinde yer almıştı. Daha sonra senatör olan Batur, CHP tarafından cumhurbaşkanı adayı gösterilmiş, bir kaç oyla seçilememişti. Oğlu Enis Batur yazardır.

2003- Irak savaşına gerekçe gösterilen kitle imha silahlarını araştıran Irak Gözlem Grubu Irak'ta bu silahların olmadığına karar verdi. Irak Gözlem Grubu (ISG) Britanyalı ve Amerikalı 1400 bilim insanı, uzman, asker ve istihbaratçıdan oluşuyor.

2003- İsrail ordusu tarihinde ilk kez 27 pilot, Hava Kuvvetleri Komutanı Dan Halutz'e toplu dilekçe verdiler. "Masum sivillerin ölümüne yol açması" sebebiyle Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ndeki görevlerini reddettiklerini açıkladılar.

2003- Filistin kökenli ABD'li yazar, düşünür, edebiyat eleştirmeni Edward Said, 68 yaşında öldü. Said, Filistin davasının etkili savunucularındandı.

2004- Hükümetin yüzde 8'lik zam önerisini kabul etmeyen memurlar, Türkiye genelinde eylem yaptı. İstanbul’da KESK üyesi memurlara polis biber gazıyla müdahale etti.

2005- Bilgi Üniversitesi'nde bir kez ertelenen, bir kez de yargı kararıyla durdurulan Ermeni Konferansı sona erdi. Konuşmalarda tehcir ve soykırım iddialarının yanı sıra anılar da yer aldı.

2005- Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi'nin TMY'nın 8. maddesi uyarınca Sosyolog Dr. İsmail Beşikçi'nin 16 kitabına verilen toplatma kararı, Adalet Bakanlığı'nın başvurusu üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nde oybirliğiyle bozuldu.

2006- Daha önce "Türklüğü aşağıladığı" gerekçesiyle TCK'nın 301. Maddesinden aldığı altı aylık hapis cezası ertelenen Hrant Dink'e aynı gerekçe ile yeniden dava açıldı. Hrant Dink davayla ilgili olarak "Özellikle hedef alındığımı düşünüyorum. Burada amaç beni yıldırmak ve haddimi bildirmek, ama yılmayacağım" dedi.

2006- Antalya Serbest Bölgesi'nde Novamed adlı uluslararası bir şirkette, çalışanlar greve çıktı. Greve çıkan 82 işçinin 80'i kadın. Novamed Antalya Serbest Bölgesi'nin ilk grevi.

2006– Afganistan’da kadın hakları savunucusu, Kadın İşleri Bakanlığı’nın Kandahar müdürü Safiye Ahmedcan silahlı saldırıda yaşamını yitirdi.

2012 - Halk ozanı, türkülerin babası, bozkırın tezenesi Neşet Ertaş 74 yaşında yaşamını yitirdi. Abdal geleneğinin en önemli temsilcisi olan sanatçının Zahidem, Gönül Dağı, Zülüf Dökülmüş Yüze, Garibin Dünyada Yüzü Gülemez, Kendim Ettim Kendim Buldum gibi yüzlerce türküsü vardır.

2013– Bingöl M Tipi Ceza İnfaz Kurumunda aralarında PKK sanıklarının da bulunduğu 18 tutuklu ve hükümlü tünel kazarak firar etti.

2015-– Beytüşşebap’ta 2 askerin hayatını kaybettiği saldırıların ardından başlatılan operasyonda evlerine havan topu düşen baba-oğul ile akrabalarından 1 kişi hayatını kaybetti, 2 kişi yaralandı. Yaralıları almaya giden ambulansa açılan ateşte de şoför hayatını kaybetti.

2017 - Kürdistan Bölgesel Yönetimi bağımsızlık referandumu yapıldı.

2020-Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, 6-8 Ekim 2014 yılında gerçekleşen Kobani eylemlerine ilişkin soruşturma kapsamında 7 ilde 82 kişi için gözaltı kararı verdi. Gözaltı kararı verilen isimler arasında Ayla Akat Ata, Altan Tan, Nazmi Gür, Emine Ayna, Ayhan Bilgen ve Sırrı Süreyya Önder de bulunuyor.

Fotoğraf: Neşet Ertaş