tarihini sola döndür.. 23 eylül..

1850 - Uruguay'ın ulusal kahramanı José Gervasio Artigas 84 yaşında yaşamını yitirdi. Portekiz sömürgeciliğine karşı çıkan, toprakların yoksul köylülere dağıtılmasını savunan Artigas, kızılderililerin hakları için de mücadele etmişti.

1883 - Ukraynalı devrimci ve Sovyet komünist lider Grigori Zinoviyev doğdu. İlk gençliğinden itibaren mücadelenin içinde olan Zinonyev, Lenin'le birlikte sürgün hayatı yaşamış ve onunla birlikte ülkeye dönmüştür. Ekim Devrimi öncesi ayaklanmaya karşı çıkmış, ayaklanma kararını Kamanev'le birlikte gazetede yazarak ihbar etmiştir. Lenin, ikiliyi partiden ihraç etse de bağlılık yemini üzerine affetmiştir.

1916 - İtalyan politikacı ve İtalya Başbakanı Aldo Moro doğdu.16 Mart 1978'de Kızıl Tugaylar tarafından kaçırılmış ve istekleri kabul edilmeyen örgüt üyeleri tarafından öldürülmüştür.

1923- Bulgaristan’da Tsankov’un faşist diktatörlüğüne karşı Komünist Parti ayaklanma başlattı.

1930- Sanat tarihçisi, avukat, turizmci ve yazar Çelik Gülersoy doğdu. İstanbul'un tarihi yapılarının ortaya çıkarılması ve onraılması için yaptıklarıyla tanındı.

1930-Amerikalı piyanist, müzisyen, ritim ve blues ustası Ray Charles, doğdu.

1931- Ekonomik kriz nedeniyle iki gün kapalı kalan Londra Borsası yeniden açıldı.

1933- Almanya ziyaretinde iken Nazilerce Reichstag yangınından dolayı tutuklanan Komintern yöneticisi Dimitrov savunmasına başladı.

1939- Modern psikanalizin kurucusu Avusturyalı ruhbilimci-filozof Sigmund Freud 83 yaşında yaşamını yitirdi.

1941- Vakit gazetesi 10 gün süreyle kapatıldı.

1942 - Nazi Almanyası, Auschwitz Toplama Kampı'nda gazla öldürme katliamlarına başladı.

1951 - Ege dağlarında zeybeklik yaparken, Yunan işgali üzerine dağdan inen ve Kurtuluş Savaşı'nda büyük yararlılık gösteren Yörük Ali Efe 56 yaşında yaşamını yitirdi. 'Yörük Ali'nin adını Hazreti Ali koydular' türküsü onun için söylenmiştir.

1954- Yeni Ulus gazetesinde yayımlanan yazıları nedeniyle Hüseyin Cahit Yalçın, Cemal Sağlam, İbrahim Cüceoğlu hapis cezalarına, Nihat Erim para cezasına çarptırıldı.

1966- Pancar Motor’da istedikleri sendikaya girmelerine engel olan işvereni protesto için 95 işçi Ankara’ya yürümeye başladı.

1968- İzmit’te Kimya-İş Sendikası ile Mutfakgaz Fabrikası işvereni arasında iki yıl süreli yapılan toplu sözleşme ile işçiler Türkiye’de ilk kez fabrika yönetimine yarı yarıya katıldı.

1969- Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) öğrencisi Taylan Özgür İstanbul'da polis kurşunuyla öldürüldü. ABD elçisi Komer'in ODTÜ'de arabasını yakanlar arasında olduğu iddia edilen Taylan Özgür, 68 kuşağı öncü devrimcilerinin yakın arkadaşıydı. Denizler vasiyet olarak Taylan'ın yanına gömülmek istediklerini belirtmelerine rağmen istek kabul edilmedi. Taylan, Ankara'da Cebeci Mezarlığı'nda Denizler Karşıyaka Mezarlığı'nda yatıyorlar.

1969- Hukuk Fakültesi Dekanı Orhan Aldıkaçtı'yla okuldan uzaklaştırıldığı için tartışan Deniz Gezmiş tutuklandı.

1971- 3. Altın Koza Film Festivali'nde sonuçlar açıklandı; Yılmaz Güney tüm ödülleri aldı: En İyi Film: Ağıt; İkinci En İyi Film: Acı; En İyi Erkek Oyuncu: Acı; En İyi Senaryo: Ağıt; En İyi Yönetmen: Ağıt.

1973- Şilili şair Pablo Neruda, askeri diktatörlükçe gözetim altında tutulurken 69 yaşında yaşamını yitirdi. Diplomatlık da yapan Neruda, Allende'yi destekleyen bir komünistti. Dünyanın en iyi şairleri arasında gösterilen Neruda, cunta sonrası gözetim altında tutulmuş ve ölümünün doğal olmadığı yıllar sonra açıklanmıştı.

1975- Filistin’de Tel Zaatar katliamı başladı.

1976- Polonya’da İşçileri Savunma Komitesi(KOR) kuruldu.

1978- İstanbul'da TİP Genel Merkez binasına gelen iki kişi Genel Sekreter Nihat Sargın’ı sorduktan sonra silahlarını çekerek çıkarıldıkları İstanbul İl Örgütü katındaki partililere ateş açtı, 2 kişi yaralandı.

1981- Gırgır mizah dergisi Yazı İşleri Müdürü Turhan Günay ile karikatürist Oğuz Aral, dergi kapağında Müşerref Tezcan’ın çizildiği 467. sayıdan dolayı yargılandı. Kapakta bayrağın ticarileştirilmesi eleştiriliyordu.

1987- Irak savaş uçakları Hakkari'nin Çukurca ilçesi Narlı köyünü bombaladı; 3 kişi öldü,18 kişi yaralandı.

1995- Tomris Özden CHP parti meclisi üyeliğinden istifa etmek zorunda bırakıldı. Şüpheli ölümü dikkat çeken Albay Rıdvan Özden’in eşi Tomris Özden sorunun yalnızca askerlerle çözülemeyeceğini söylemiş ve öldürülen bir PKK militanının kız kardeşiyle el ele tutuşarak barış mesajı vermiş, bir süre sonra CHP’ye girerek Parti Meclisi üyeliğine en yüksek oyla seçilmişti.

1996- Anayasa Mahkemesi, Türk Ceza Kanunu'nda evli erkeğe zinada ayrıcalık tanıyan maddeyi iptal etti.

1996 - Türkiye Ermenisi yazar, tarih ve biyografi araştırmacısı Kevork Pamukciyan 73 yaşında yaşamını yitirdi.

1997- Cezayir'de süre giden iç savaşta şeriatçıların gerçekleştirdiği köy baskınında 200 kişi öldürüldü,100 kişi yaralandı.

1998- Yargıtay 8.Ceza Dairesi, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı R.Tayyip Erdoğan'ın 10 ay hapis ve para cezasını onadı. Başkanlığı düşürülecek olan Erdoğan İnfaz Yasası gereği 4 ay 12 gün hapis yatacak, seçilme yeterliliğini yitirecek.

1999- PKK lideri Abdullah Öcalan, örgütünden bir grubun silahlarıyla birlikte Türkiye’ye gelip teslim olmasını istedi.

2002- AKP lideri Recep Tayyip Erdoğan’ın, milletvekili adaylığının engellenmesi üzerine AİHM’ye yaptığı “ihtiyati tedbir” başvurusu, “mevzuata aykırı” bulundu. CHP lideri Deniz Baykal, Erdoğan’ı siyasi yasaklı hale getiren Anayasa’nın 76. maddesi dahil, siyasi yasakların kaldırılması gerektiğini savundu.

2003- AB’ye uyum yasalarının uygulanmasını izlemek için oluşturulan Reformları İzleme Grubu ilk toplantısını yaptı ve ilk kararı aldı. Kürtçe ad yasağını kaldıran yasa değişikliğinin sonuç vermesi için İçişleri Bakanlığı’nca tüm nüfus müdürlüklerine genelge gönderilmesi kararı alındı. Ancak adlar Türk alfabesine uygun yazılacak.

2004- Senarist Bülent Oran, 81 yaşında öldü. Bine yakın senaryo yazmış, 50'den fazla filmde rol almıştı. Onun kaleminden çıkan diyaloglar klasikleşmişti: "Bedenime sahip olabilirsiniz ama ruhuma asla.", "Senin annen bir melekti yavrum.","Bir zamanlar hakir gördüğün fakir ama onurlu bir genç vardı."

2005- Güney Afrika'da, Toprak Haklarının İadesi Komisyonu, beyazların topraklarının üçte birinin 2014'e dek siyahlara dağıtılacağını açıkladı.

2005 -Porto Rikolu müzisyen ve Porto Riko adasının bağımsızlığı için savaşan Boricua Halk Ordusu'nun lideri Filiberto Ojeda Rios 72 yaşında FBI tarafından öldürüldü.

2017- Iraklı Kürtlerin bağımsızlık referandumu resmen başladı.

2024 -Yönetmen, senaryo yazarı ve yapımcı Tomris Giritlioğlu 67 yaşında yaşamını yitirdi. ‘Çemberimde Gül Oya’, 'Hatırla Sevgili’, 'Salkım Hanımın Taneleri' gibi yakın dönem dizileriyle tanındı. Eşi Aycan Giritlioğlu TRT'de çalışanı, kayınbiraderi Necmettin Giritlioğlu katledilmiş bir devrimci sendikacıydı.

Fotoğraflar: Taylan Özgür, Pablo Neruda