TÜM UNUTKANLIKLARIN ÇATI ADI "DEMANS"TIR
Necdet Topçuoğlu
Beynimize ve nörolara olan ilgim, bir arkadaşımı genç yaşta beyin tümöründen kaybetmekle başlamıştır. Teşhisi konulduktan sonra 8 ay içinde onu kaybetmiştik. Hastalığın her evresindeki beyinsel değişiklikleri ondan dinlemiştim. Hastalığın ölüme kadar seyreden yolculuğu, bir film şeridi gibi halen gözümün önünden akıp geçmektedir.
Unutkanlık hepimizin korkulu rüyasıdır. Dün bir arkadaşım annesinin Demans olduğundan söz etti. Halbuki Demans, unutkanlıkla ilgili tüm beyin hastalıklarının çatı adıdır. Örneğin Alzheimer bunlardan birisidir. Ancak her unutkanlık Alzheimer değildir. Aslında Alzheimer, bu hastalığı ilk tanımlayan Alman psikiyatrist Alois Alzheimer'in soy adıdır.
Alman doktor Alois, 1901 yılında Frankfurt'ta hafıza kaybı, garip davranışlar ve konuşma bozukluğu yaşayan 51 yaşındaki bir hastayı incelemeye başlamıştır. Hasta 1906'da hayatını kaybettikten sonra yaptığı beyin otopsisinde, anormal protein birikimlerini ve sarmal sinir liflerini keşfetmiştir. Bu unutkanlık hastalığını diğerlerinden ayırmak için, Doktor Alois'in meslektaşı Emil Kraepelin, bu rahatsızlığa Alzheimer Hastalığı adını vermiştir.
Hastalık beyin nöronları arasındaki iletişimi sağlayan sinirlerin deforme olmasıyla başlamaktadır. Başlangıç ile Hastalığın ortaya çıkması arasında yaklaşık 20 yıl kuluçka sürecinin olduğu söylenmektedir. Kan tahlili yaptırmakla potansiyel Alzheimer hasta adaylarını tespit etmek mümkündür. Kesin olmamakla birlikte, hastalığın genetik olduğunu söyleyen bilim insanları da bulunmaktadır. Tanımlamak için, belirtileri şöyle yorumlamak mümkündür.
“Eğer biri hafızadaki sorunlarının farkındaysa, Alzheimer değildir.”
1. Bazı isimleri unutuyorum,
2. Bazı şeyleri nereye koyduğumu hatırlamıyorum,
Genellikle 60 yaş ve üstü kişilerde, hafızada olmadıklarından şikayet ettikleri görülür.
“Bilgi her zaman beyinde, eksik olan“ işlemci ”dir.”
Bu "Anosognosia" veya geçici unutkanlıktır. Korkmayınız, Alzheimer değildir.
60 yaş ve üstü insanların yarısının hastalıktan ziyade yaşa bağlı bazı semptomları vardır.
En yaygın vakalar:
- Bir kişinin adını unutmak,
- Evde bir odaya gidip neden oraya gittiğimizi hatırlamamak. Bunlar bende var.
- Gözlüklerimizi, telefonlarımızı veya anahtarlarımızı bıraktığımız yeri bulamamak. Bazen telefonumu bulamazsam, beni çaldır dediğim yakınlarım olmaktadır.
60 yıl sonra çoğu insan böyle bir sıkıntı yaşıyor,
bu bir hastalık değil, yıllar geçtikten sonra bir özellik olduğunu göstermektedir.
Yaşlılarda zihinsel karışıklığın nedenlerini bir göz atalım.
- Kontrolsüz diyabet;
- İdrar yolu enfeksiyonu;
- Dehidrasyon (sıvı kaybı)
Şaka gibi gelebilir, ama şaka değil. 60 yaşın üzerindeki insanlar susuzluk hissetmeyi sürekli olarak durdurur ve sonuç olarak sıvı içmeyi bırakırlar. Örneğin ben bunu kendimde yaşıyorum. En yakın arkadaşımın ısrarlı baskılarıyla su içiyorum.
Bu yaş grubu, sıvı içmelerini hatırlatmak için etrafta kimse olmadığında, hızla susuz kalırlar. Dehidrasyon şiddetlenir ve tüm vücudu etkiler. Ani zihinsel karışıklığa, kan basıncında düşüşe, kalp çarpıntısına, koma ve hatta ölüme neden olabilir.
Sıvıları unutma alışkanlığı, vücudumuzda olması gereken suyun% 50'sinden biraz fazlasına sahip olduğumuzda 60 yaşında başlar. Bu yaşın üzerindeki insanların su rezervleri daha düşüktür. Söz konusu durum, doğal yaşlanma sürecinin bir parçasıdır.
Yaşlılar susuz kalsalar da, su içme ihtiyacı hissetmezler, çünkü iç denge mekanizmaları çok iyi çalışmamaktadır. Bağırsakların çalışmaması oldukça yaygındır.
60 yaşın üzerindeki insanlar, sadece daha az su yüzdesine sahip oldukları için değil, aynı zamanda vücuttaki su eksikliğini iyi hissetmedikleri için kolayca dehidrate olurlar. Sağlıklı görünselerde, reaksiyonların ve kimyasal fonksiyonların performansı tüm vücutlarına zarar verebilmektedir.
Dikkatli olmak zorunda olduğumuzu düşünüyorum.
1) Sıvıları içme alışkanlığına sahip olmalıyız. Sıvılar arasında su, meyve suları, çaylar, süt, çorbalar ve karpuz, kavun, şeftali ve ananas gibi su açısından zengin meyveler tercih edilmelidir. Her iki saatte bir, sıvı tüketmeliyiz.
2) 60 yaşın üzerindeki kişilere sürekli sıvı verin. Aynı zamanda gözlemleyin. Sıvıları reddettiklerinde bir günden diğerine, sinirli, demoralize ve/ veya dikkat eksikliği gösterdiklerini fark ederseniz biliniz ki, bunlar kesinlikle tekrarlayan dehidrasyon belirtileridir. Sakın unutmayalım.
Özetle her unutkanlık Alzheimer değildir ama bir türlü demanstır. Bu makaleyi dün bu konuyu benimle müzakere eden arkadaşıma ithaf ediyorum. Tüm dostlarıma beyin sağlığı yerinde yaşamlar dilerim.
(18, Ekim, 2026-Ordu)