tarihini sola döndür.. 26 ekim..

Ethem Dinçer

tarihini sola döndür.. 26 ekim..

1730- Osmanlı’da ayaklanma başlatan Patrona Halil ve arkadaşları idam edildi.

1759 - Fransız devriminin liderlerinden, avukat Georges Danton doğdu. Robespierre, Marat gibi isimlerle birlikte Fransız Devriminin önderleri arasında yer aldı.

1863 - Uluslararası Kızıl Haç organizasyonu Cenova'da kuruldu.
Özellikle savaşlarda insanlara yardım eden bir kuruluştur.

1902 -Amerikalı yazar ve aktivist Elizabeth Cady Stanton 87 yaşında yaşamını yitirdi. Kadınlara oy hakkı ve kölelik karşıtı fikirlerinin öncüleri arasındaydı.

1912 - Amerikalı film yönetmeni Don Siegel doğdu. Kirli Adam, Alcatraz'dan Kaçış gibi filmleriyle tanınan Siegel, 'sert gerçekçilik' akımının öncülerindendir.

1912- Osmanlıların elindeki Selanik, Yunanistan'ın eline geçti. Selanik, Osmanlıların 'yeniliğe' en açık kenti olarak biliniyordu.

1916 -Fransa Cumhurbaşkanlığı da yapan François Mitterrand doğdu. Nazilere karşı savaşan, Almalara esir de düşen Mitterrand, Sosyalist Partiden seçilen ilk cumhurbaşkanıydı.

1933 - Cumhuriyetin 10. yılı dolayısıyla Genel Af Kanunu çıkarıldı.

1933 - Türkiye'de kadınlara köy ihtiyar heyetlerine ve muhtarlığa seçme ile seçilme hakkı verildi.

1941 -Rus asıllı Sovyet yazar Arkadiy Gaydar Nazilerle savaşırken 37 yaşında yaşamını yitirdi. Çocuk kitapları yazan Gaydar, 'Timur ve arkadaşları' kitabıyla tanınıyordu.

1951- TKP tevkifatı başladı. İstanbul’dan vapurla Marsilya’ya gidecek olan Dr.Sevim Tarı (Belli) üzerinde bulunan 12 sayfalık “TKP Teşkilat Prensipleri” teksirlerinden dolayı “Gizli TKP’nin kuryeliğini yapmak” iddiasıyla gözaltına alındı. Aylara yayılan gözaltılar ve tutuklamalarla 187 kişiye ulaşan operasyon “1951 komünist tevkifatı” olarak tarihe geçti. 1951-52’de devam eden TKP sorgulamaları, İstanbul Emniyet Müdürlüğü’nde ağır işkenceler altında yapıldı. Demokrat Parti hükümeti tutuklamalar sürerken TCK 141. ve 142. maddelerinde azami 5 yıl olan ceza sınırını idama kadar yükseltti. Komünist tutuklamalarında ilk kez ”pişmanlık dile getiren” tutuklulara ceza indirimi öngören düzenlemeler yapıldı, 20 kişi yararlandı. Ülkede bulunan üst düzey TKP kadrolarının neredeyse hepsinin ( Reşat Fuat Baraner, Şefik Hüsnü, Zeki Baştımar, Hikmet Kıvılcımlı..) tutuklandığı davada arasında Enver Gökçe, Vedat Türkali, Sadun Aren, Ahmed Arif, Mübeccel Kıray, Ruhi Su, Behice Boran, Şükran Kurdakul birçok yazar ve sanatçı da bulunuyordu. Yargılama 7 Ekim 1954’de sona erdi: 132 kişi 1-10 yıl arası hapis ve 1-3 yıl arası sürgün cezalarına çarptırıldı, 52 sanık beraat ettti.

1957 -Yunan yazar Nikos Kazancakis 74 yaşında yaşamını yitirdi. Zorba, Kapetan Mihalis, Günaha Son Çağrı gibi romanlarıyla tanınan yazarın bazı eserleri filme de alınmıştı.

1959 - Bolivya eski devlet başkanı, sosyalist lider Evo Morales doğdu.

1961 - Cemal Gürsel dördüncü cumhurbaşkanı oldu.

1966- Kozlu Maden işçileri oturma eylemi yaptı.

1972- Rasih Nuri İleri, H. Lefebvre'nin "Lenin Hayatı ve Eserleri" kitabını Türkçe'ye çevirmek 'suçundan' 7,5 yıl hapse mahkum oldu.

1975- Nüfus sayımı yapıldı. Türkiye nüfusu: 40 milyon 197 bin 669.

1976- DİSK/ Dev Maden-Sen üyesi maden işçilerinin toplu sözleşme uyuşmazlığı nedeniyle 2 Eylül’de başlatıkları grev tam bin üç yüz gün sonra 1979’da sonuçlandı.

1979- İspanya’da Franco döneminde özerkliklerini yitiren Bask ve Katalonya’daki özerklik oylamasında %90’lara ulaşan “Evet” oyu çıktı.

1982- Isparta Cezaevi firarından sonra yurt dışına çıkan Yılmaz Güney vatandaşlıktan çıkarıldı.

1982- M.Ali Ağca’ya yurtdışına çıkışı için pasaport temin etmekten ve 1980’de CHP Nevşehir İl Başkanı Zeki Tekiner ile Yavuz Yükselbaba’yı öldüren faşistlere silah sağlayıp saklamaktan aranırken 14 Şubat’ta Hamburg’da yakalanan Ömer Ay Türkiye’ye iade edildi.

1983- Diyarbakır eski Belediye Başkanı Mehdi Zana 24 yıl hapse mahkum oldu.

1984– KDV Kanunu, Meclis’ten geçti. 1 Ocak’ta yürürlüğe girecek yasa, bütün ürünlerin fiyatını yüzde 10 oranında artıracak.

1984 - Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ilk kez bir bakan azledildi. Maliye ve Gümrük Bakanı Vural Arıkan istifa etmeyince, Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından görevden alındı.

1993 - Akademisyen ve cerrah Siyami Ersek 73 yaşında yaşamını yitirdi. Türkiye'de açık kalp ameliyatlarını başlatan ve kalp naklini gerçekleştirenler arasındaydı.

1994– İsrail İle Ürdün arasındaki 46 yıllık savaşa son veren tarihi barış anlaşması, iki ülke arasındaki sınırda, 5 bin kişinin katıldığı bir törenle imzalandı.

1995 - İslami Cihat lideri Fethi Şikaki, Malta'daki otelinde Mossad ajanları tarafından öldürüldü.

1995- Demokrasi Partisi (DEP) davası, karara bağlandı. Yargıtay Leyla Zana, Hatip Dicle, Orhan Doğan ve Selim Sadak'ın 15'er yıl, Mahmut Alınak ve Sırrı Sakık'ın 3'er yıl 6'şar ay hapis cezasını onayladı. Cezaları bozulan Ahmet Türk ve Sedat Yurttaş tahliye edildi.

1997- Özgürlük ve Dayanışma Partisi, ÖDP, 1. Olağan Kongresi yapıldı. Genel başkanlığa yeniden Ufuk Uras getirildi.

2000- DHKP-C, TKP (ML) ve TKİP davalarından tutuklu ve hükümlüler, F tipi cezaevlerinin kapatılması dahil bazı taleplerle 13 cezaevinde (Bayrampaşa, Ümraniye, Bursa, Çanakkale, Bartın, Gebze, Malatya, Çankırı, Aydın, Buca, Ulucanlar, Uşak, Ceyhan) açlık grevlerine başladı.

2002- Çeçen eylemcilerin Moskova Kültür Sarayı'nda 52 saat sürdürdükleri rehine eylemi kanlı bitti. Rus özel timleri tiyatroya baskın yaptı; 118 rehine ve 50 Çeçen eylemci operasyonda kullanılan gazdan öldü.

2004– Dersim Mazgirt Kızılcık köyünde güvenlik güçleriyle çatışmaya giren MKP/ HKO üyesi oldukları açıklanan Orhan Gül, Elif Aslan ve Hasret Kaanaslan yaşamlarını yitirdiler.

2005- Demokratik Toplum Hareketi, Demokratik Toplum Partisi (DTP) adıyla partileşme sürecini tamamladı. Eşbaşkanlık sistemini benimseyen partide bu göreve Ahmet Türk ile Aysel Tuğluk seçildi. Partinin 60 kişilik yönetim kurulunun 24'ü kadın.

2006- Danimarka’da yargı, Hz Muhammed’le ilgili karikatür yayımlayan Jyllands-Posten hakkında yedi Müslüman örgütün açtığı hakaret davasını reddetti.

2015- CNN Türk’te Ahmet Hakan’ın programında “PKK terör örgütü değildir” dediği için hakkında soruşturma başlatılan Diyarbakır Barosu Başkanı Tahir Elçi için “Terör örgütü propagandası” suçundan 7.5 yıla kadar hapis istemiyle iddianame hazırlandı.

2016 -Gazeteci ve yazar Nail Güreli 84 yaşında yaşamını yitirdi. Gazeteci örgütlerinde yöneticilik yapan Güreli, çok sayıda gazetecilik ödülü kazanmıştı.

2018 - Şilili aktivist Ana González de Recabarren 93 yaşında yaşamını yitirdi. Cunta döneminde kaybedilenleri arayan sembolik isimler arasındaydı.

2022-Gazeteci, yazar Ahmet Tulgar 63 yaşında yaşamını yitirdi. Radikal, Evrensel ve Birgün gazetelerinde de çalışmıştı.

Fotoğraf: 1951 TKP Tevkifatından tutuklananlar cezaevinde

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.