tarihini sola döndür.. 23 ekim..
MÖ 42 -Romalı askerî ve politik lider Marcus Junius Brutus 43 yaşında intihar etti. Brutus ( evlatlığı ya da oğlu olduğu) Roma Cumhuriyeti diktatörü Julius Caesar'a karşı senatoda yapılan saldırı ile tanınır. Caesar'ın saldırganlar arasında gördüğü Brutus'e söylediği 'Sen de mi Brutus' cümlesi halen kullanılmaktadır.
1840 -Osmanlı'da Posta ve Telgraf Nezâreti kuruldu.
1875 - Rus Marksist devrimci ve ilk Sovyet Eğitim Komiseri Anatoli Lunaçarski doğdu.
1911 - Trablusgarp Savaşı'nda İtalyan yüzbaşı Carlo Piazza, Bingazi'deki Osmanlı siperleri üstünde tarihin ilk askeri keşif uçuşunu gerçekleştirdi. Piazza daha sonra ilk askeri amaçlı hava fotoğrafını da çekti.
1917- Gizlice Bolşevik Parti Merkez Komite toplantısına katılan Lenin’in “silahlı ayaklanmaya hazırlanma” önerisi 2’ye karşı 10 oyla kabul edildi. Zinoviyev ve Kamanev 'erken' olduğu düşüncesiyle karara karşı çıktılar. ( Toplantının 10 Ekim'de yapıldığı da iddia edilir.)
1926 - Sovyetler Birliği'nde Leon Troçki ve Grigoriy Zinoviyev, Komünist Partisi Merkez Komitesi üyeliğinden çıkarıldı.
1925 -Yunan besteci Manos Hacidakis doğdu. Ülkesinin en iyi bestecileri arasında olan sanatçı Türkiye'de çekilen Topkapı, Susuz Yaz ve Memed My Hawk (İnce Memed) filmlerinin de müziklerini yapmıştır.
1927 - Polonyalı düşünür Leszek Kołakowski doğdu. Marksist düşünce üzerine yapmış olduğu kritik analizler ve üç ciltlik Main Currents of Marxism (Marksizmin Ana Akımları) kitabı ile bilinmektedir.
1929 -Yazar Adalet Ağaoğlu doğdu. Ölmeye Yatmak, Fikrimin İnce Gülü, Bir Düğün Gecesi gibi romanlarıyla tanınan sanatçı ülkenin en önemli yazarları arasında kabul edilir.
1940 -Dünyanın en iyisi olarak kabul edilen Brezilyalı futbolcu Pelé, doğdu. 1363 maçta attığı 1279 gol rekoru halen kırılamamıştır.
1947- Hollywood’da komünizmi soruşturma komisyonu, 79 ‘yıkıcı’ belge elde edildiği gerekçesiyle film endüstrisine karşı soruşturma başlattı.
1953 - Eski devrimci, sosyolog ve tarihçi Taner Akçam doğdu. Devrimci Gençlik Dergisi sorumlusuyken 1977 yılında tutuklandı. Cezaevi firarı sonrası yurt dışına çıktı. 12 Eylül Darbesi sonrası Devrimci Yol'un oluşturmaya çalıştığı gerilla faaliyetleri için Suriye'de kamp yöneticiliği yaptı. Cezaevinde olmayan 'en üst yönetici' olarak gerilla hareketinin dağıtılmasında rol oynadı. Daha sonra bilimsel çalışmalara yöneldi ve özellikle Ermeni sorununa ilişkin yazdıklarıyla tanındı.
1955- Altıncı Genel Nüfus Sayımı yapıldı. Türkiye’nin nüfusu 24 milyon 64 bin 763 kişi olarak belirlendi.
1956- Macaristan'da Sovyet egemenliğine karşı ayaklanma başladı. Bütün ülkeye yayılan gösterilerde, isyancılar Sovyet birliklerinin çekilmesini istediler. Macaristan’daki isyan, Sovyet ordusu tarafından bastırıldı.
1960- Genel nüfus sayımı sonuçlandı: Türkiye'nin nüfusu 27 milyon 754 bin 820.
1969- “İşçi Emeklilik Kanunu” kabul edildi. 1 Mart’tan itibaren geçerli olacak yasaya göre emeklilik yaşı erkeklerde 55’e, kadınlarda 50’ye indirildi. 25 yıllık sigortalı işçi emekli olabilecek. Maluller ve çalışamayacak durumda olanlar ise bu süre dolmadan emekliliğini isteyebilecek. Yasaya göre emekli maaşının hesaplanmasında son 5 yılın en yüksek üç yılının ortalaması alınarak bunun yüzde 70’i maaş olarak bağlanacak.
1972- Zonguldak'ta iki ayrı kömür ocağında grizu patladı. 20 işçi öldü, 76 işçi yaralandı.
1975- Demirel solculuk kriterlerini açıkladı: “Marks olmadan sol olmaz. Marksçı olmayınca solcu da olunmaz. Solcu olup da Marksçı değilseniz, ne Marksçılar beğenir, ne solcular beğenir, ne de biz beğeniriz. Yani milliyetçiler beğenmeyiz.”
1976- DİSK’e bağlı tüm fabrikalardaki işyeri temsilcilerinin katıldığı toplantıda, uzayan grevler için güçlü bir “dayanışma fonu” kurma kararı alındı. Genel Başkan Kemal Türkler’in ardından, tüm sendika başkanlarının da mal varlıklarını açıklayacakları bildirildi.
1979- Kahramanmaraş davasında yüzlerce faşist ve dinci sanık mahkeme heyetine, polislere ve basın mensuplarına küfürler etti, solcu sanıklarla müdahil avukatlarına linç girişiminde bulundu. 1 saat kadar süren taşkınlığın ardından gelen takviye jandarmalar salonu boşalttı.
1983- Beyrut'ta Amerikan ve Fransız barış gücü karargahlarına patlayıcı yüklü kamyonlarla intihar saldırısı yapıldı. 241 Amerikan deniz piyadesi ve 58 Fransız paraşütçü öldü.
1983– Halk ozanı Feyzullah Çınar 46 yaşında yaşamını yitirdi. Siyah saçlarında hatem yüzlerin, Bu yıl bu dağların karı erimez, Geldim şu alemi ıslah edeyim gibi türküleriyle bilinen Çınar, Ankara Belediyesi'nde temizlik işçisi olarak çalışıyordu.
1984- 310 devrimcinin yargılandığıTürkiye Devrimci Komünist Partisi (TDKP) Davası’nda karar açıklandı. 5 kişiye toplam 2 bin 361 yıl ve 110 kişiye 34 yıla kadar hapis cezaları, 195 kişiye beraat kararı çıktı.
1987- 'Balet' Aydın Erol Almanya'da sol gruplar arasında yaşanan tartışmada kaza kurşunuyla yaşamını yitirdi. Deniz Gezmiş'in ikinci kuşaktan kuzeni olan Erol, ülkenin en yetenekli baletleri arasında gösteriliyordu. 12 Eylül darbesi sonrası yurt dışına çıkmış ve teknik konulardaki becerileri nedeniyle değişik hareketlerden yüzlerce devrimciye yardımcı olmuştu. Ankara ve İstanbul'da darbe sonrası 'burası özgür Türkiye'nin Sesi. Devrimci Yol Direnişçileri sesleniyor' sözleriyle yaptığı radyo televizyon yayınları unutulmazlar arasına girmişti.
1990- Metal işkolunda toplu sözleşme görüşmelerinin tıkanmasını protesto eden Türk Metal Sendikası üyesi 10 bin işçi saçlarını kazıttı.
1993 - Karun Hazinesi, 28 yıl sonra Türkiye'ye getirildi.1985 yılında New York'taki Metropolitan Müzesi'nde bir sergide gazeteci Özgen Acar tarafından görülen hazine için 1987'de dava açıldı ve yaklaşık 40 milyon dolarlık masrafa yol açan hukuki süreçler sonunda 1993'te Türkiye'ye geri getirildi.
1997- Vicdani retçi Osman Murat Ülke askere alındı, ancak askeri elbise giymeyi reddetti. Ülke'ye10 ay hapis cezası verildi.
1999- Sinema sanatçısı Neriman Köksal 71 yaşında yaşamını yitirdi. Yüzlerce filmde rol alan sanatçı "Afet-i Devran Neriman" olarak anılıyordu.
2000- Adana Kürkçüler E Tipi Cezaevi'nde nakillere karşı çıkan isyanda 21, Bayrampaşa Cezaevi'nde çıkan isyanda ise 16 gardiyan rehin alındı.
2000– Gönüllü avukatlar Eren Keskin, Ayla Akat, Fatma Karakaş ve Jutta Hermans’ın görev aldığı Diyarbakır’daki “Gözaltında Cinsel Taciz ve Tecavüze Karşı Hukuki Yardım Projesi”ne bugüne kadar 123 kadın başvurdu. Kadınlardan 47’si tecavüze, 75’i tacize uğradığını söyledi. Tecavüze uğradığını söyleyen 47 kadından 1’i intihar etti, 2’si öldürüldü, 1 kadın AİHM’de açtığı tazminat davasını kazandı.
2001- Bir Rus araştırma ekibi, nükleer Kursk denizaltısının enkazına 14 ay sonra ayak bastı. Denizaltı geçen Ağustos'ta 118 Rus denizciyle dibe oturmuş, denizciler kurtarılamamıştı.
2001- İrlanda Cumhuriyet Ordusu (IRA) “silah bırakacağını”açıkladı. Açıklama, İngiltere ile IRA’nın siyasi kanadı Sinn Fein arasında gözlemci olan Uluslarası Bağımsız Komisyon’un planı doğrultusunda Sinn Fein’in Genel Başkanı Garry Adams’ın IRA’ya çağrısının ardından yapıldı.
2002- Rusya'da yarısı kadın 40-50 Çeçen militan, Moskova'da Kültür Sarayını bastı. 700 seyirci ile çalışanları rehin aldı. Çeçen eylemcilerin lideri Movsar Barayev, Rus işgalinin bir hafta içinde bitmemesi halinde binayı havaya uçuracaklarını söyledi.
2004- Hakkında kırmızı bülten çıkarılan, 7 TİP’linin katillerinden Haluk Kırcı, Ukrayna’nın başkenti Kiev’de yakalandı. Kırcı, 19 Mart’ta “yanlışlıkla” tahliye edilmişti.
2006- İspanya'da Mahkeme, Bask ülkesinin bağımsızlığı için mücadele yürüten Euskadi Ta Askatasuna'nın (Bask Vatanı ve Özgürlük-ETA) siyasi kanadı olmakla suçlanıp kapatılan Herri Batasuna (Halkın Birliği) Partisi lideri Arnaldo Otegi ve 37 Bastasuna üyesinin "silahlı örgüte üye olmak"tan yargılanmasına karar verdi.
2009– Uruguay’ın eski diktatörü G.Alvarez, 1973-1985 döneminde 37 komünistin öldürülmesinden 25 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
2011- Van’da meydana gelen 7.2 büyüklüğündeki depremde 600’den fazla kişi öldü, 4000’den fazla kişi yaralandı.
2013- Hrant Dink cinayeti davasında hakkında yakalama kararı çıkarılan sanıklardan Erhan Tuncel, İstanbul’da yakalandı.
2014 - Yazar, şair, araştırmacı Vecihi Timuroğlu 87 yaşında yaşamını yitirdi. İnsan hakları savunuculuğu da yapan yazarın Devrimci Yolcu oğlu Kürşat Timuroğlu Almanya'da öldürülmüş, Kürşat'ın ölümünden PKK sorumlu tutulmuştu.
2016- Taksim’deki Gezi Parkı eylemleriyle ilgili 7’si yabancı uyruklu 255 eylemcinin yargılandığı davada 244 kişi, 2,5 ay ile 1 yıl 2 ay arasında değişen hapis cezalarına çaptırıldı.
2024 - Gazeteci Özgen Acar 86 yaşında yaşamını yitirdi. Özellikle yurt dışına kaçırılan kültürel varlıkları takip eden yazılarıyla biliniyordu. Karun Hazinesi, Elmalı Hazinesi, Lidya Hazinesi ve Yorgun Herkül gibi eserlerin Türkiye'ye geri getirilmesinde büyük katkıları olmuştur.
Fotoğraflar: Aydın Erol ve Aydın Erol’un cunta koşullarında yaptığı radyo-tv yayınına ilişkin haberler küpürü