tarihini sola döndür.. 15 kasım

Ethem Dinçer

..

1630- Alman astronom ve matematikçi Johannes Kepler 59 yaşında yaşamını yitirdi.

1757- Fransız ihtilalinin önemli isimlerinden Jacques Rene Herbert doğdu. Herbert, Hristiyanlık karşıtı fikirleriyle tanınıyor ve ateizm yanlısı görüşleriyle biliniyordu.

1808- Osmanlı imparatorluğu’nda yenileşme çabalarına karşı yeniçeri isyanı başladı. Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa’nın ölümüyle ve yenileşme çabalarının sona ermesiyle biten ayaklanma tarihe ‘Alemdar Vakası’ olarak geçti.

1889 - Brezilya'da monarşi devrildi ve cumhuriyet kuruldu.

1903- Toplumcu gerçekçi şiirleriyle tanınan, serbest vezinle şiirler yazan ilk şairler arasında yer alan Ercüment Behzat Lav doğdu.

1917 - Fransız sosyolog Émile Durkheim 59 yaşında yaşamını yitirdi. Sosyolojinin bağımsız bir bilim dalı olmasını sağlayanlar arasındadır.

1924- Yüksek öğrenim gençliği öğrencilere indirimli tarife uygulamayan İstanbul Tramvay Şirketini protesto etti.

1935- Filistin Kurtuluş Örgütü’nün kurucuları arasında yer alan ve ikinci cumhurbaşkanı olan Mahmud Abbas doğdu.

1937- Dersim isyanının önderi Seyit Rıza ve altı arkadaşı Elazığ’da idam edildi. Seyit Rıza’nın idam edilirken ‘Evladı kerbalıyıh. Bi hatayıh. Ayıptır, zulümdür, cinayettir’ dediğini idama tanıklık eden İhsan Sabri Çağlayangil açıkladı. Seyit Rıza 74 yaşındaydı.

1938- ‘Uluslararası Tugaylar’ İspanya’yı terketmeye başladı. İspanya iç savaşında cumhuriyetçilerle dayanışmak için çeşitli ülkelerden gelen savaşçılar Uluslararası Tugayları kurmuştu.

1942- İkinci Dünya Savaşı tedbirleri doğrultusunda ekmek iki ayrı fiyattan satılmaya başlandı. Halkın 27 kuruştan aldığı ekmek memurlara 14 kuruştan satılacak.

1944- Türkiye sol hareketlerinin en yetişkin isimleri arasında sayılan Sinan Cemgil doğdu. Annesi Nazife ve babası Adnan Cemgil de sosyalist olan Sinan, ODTÜ öğrencisiydi. ABD elçisi Commer’in arabasını ODTÜ’de yakanlar arasında olan Cemgil, THKO kurucuları arasındaydı. Beş ayrı dili çok iyi konuşan Cemgil, ‘hocam’ seslenişini yaratanlar arasındaydı. Nurhak dağlarında 31 Mayıs 1971’de yoldaşları Kadir Manga ve Alparslan Özdoğan’la birlikte öldürüldü.

1944 - Sinema ve tiyatro oyuncusu, şarkıcı Deniz Türkali doğdu. Sanatçılarla dolu bir ailede yetişen Türkali, Vedat Türkali'nin kızı, Barış Pirhasan'ın ablası, Atıf Yılmaz'ın eşi, Zeynep Casalini'nin annesidir.

1944 - Halk müziği sanatçısı Ümit Tokcan doğdu. "Hekimoğlu Türküsü", "Oy Bi Sigara Ver Bana", "Yayladan Mı Geliyon", "Sokak Başı Meyhane" gibi 60 türkü derledi.

1945- Yaklaşık 90 yıldan beri İstanbul Boğazı’nda vapurla yolcu taşımacılığı yapan “Şirketi Hayriye” adındaki kuruluş devlet tarafından satın alındı.

1956 - Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) kuruldu. İngilizce eğitim yaparak ABD yanlısı öğrenciler yetiştirmek amacıyla kurulduğu iddia edilen ODTÜ, sosyalistlerin en güçlü olduğu üniversiteler arasına girdi.

1961- Romancı ve senarist Metin Kaçan doğdu. 2013’de yaşamını yitiren Kaçan, ‘Ağır Roman’ kitabı ve filmiyle tanınıyordu.

1967 - Kıbrıs'ta üç Türk köyüne saldırarak işgal eden Rum tedhişçiler, 28 Türk'ü öldürdü, 200'ün üzerinde Türk kayboldu.

1968- İtalya’da genel grev yapıldı.

1968– Komünizmle Mücadele Derneği İstanbul Şubesi üyesi bir grup, “solcu TRT”yi protesto için Harbiye Radyoevi önünde 3 radyoyu yaktı.

1969- ABD’de Vietnam Savaşı protestoları sürüyor. Whashington’da 250 bin kişi gösteri yaptı.

1971 - Sovyet istihbarat subayı Rudolf Abel, 68 yaşında yaşamını yitirdi. ABD'de de görevliyken yakalanıp, hiç konuşmadığı halde 30 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. Cezaevindeki 4. yılında Sovyetlerde uçağı düşürülüp yakalanan U-2 pilotuyla takas edilmiş, takas filmlere konu olmuştu.

1973- Atina’da 3 bin öğrenci Politeknik Okulu’nu işgal etti. Öğrenciler yaptıkları radyo vericisi ile halkı faşist Cunta rejimine karşı dayanışmaya ve işçi sendikalarını genel greve çağırdı, çağrı ses getirdi.

1979 - Yunan şilebi Evrenia ile Haydarpaşa mendireği açıklarında çarpışan Rumen tankeri İndependenta'nın infilak etmesi sonucu 51 Rumen denizci öldü. Aylarca yanan gemi çevre sonunu yarattı.

1980- Fatsa kırsalında Devrimci Yol militanları Ayşe Makar ve Kemal Özdemir, itirafçı ‘Tren Nuri’nin kaldıkları sığınağı göstermesi üzerine girdikleri çatışmada öldürüldüler. Tren Nuri yıllar sonra torunu tarafından öldürüldü. Sığınakta saatlerce çatışarak yaşamını yitiren Makar, Karadeniz bölgesinde öldürülen ilk kadın devrimciydi.

1982 - Hindistan toplumsal reformcusu, Gandhi'nin öğrencisi Vinoba Bhave 87 yaşında yaşamını yitirdi.

1983- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu.

1988- Türkiye, Filistin Devletini tanıdı.

1988– 1950’den bu yana 608 sinema filmi yasaklandı. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün “Film Denetleme Kurullarınca Red Edilen Filmler Listesi”ne göre 1950 yılından bu yana yasaklanan 608, 1980’den sonraki 9 yılda yasaklanan 189 yapımdan 114’ünde Yılmaz Güney’in emeği var.

1991– İstanbul 10.Asliye Hukuk Mahkemesi, belediye memurlarının kurduğu Tüm Bel-Sen’in “Kuruluş Kongresi” anlamına gelen “1.Olağan Genel Kurulu” üzerindeki tedbir kararını kaldırdı; 20 yılı aşkın süredir ilk kez bir memur sendikası kongre yapabilecek.

1995- Gazi Davası’nda 7 kişinin katlinden sanık 20 polisin ilk duruşmasına Trabzon’da başlandı.

1999- İstanbul’da Metaş fabrikasında üretim durduruldu. 950 emekçi aileleriyle birlikte açlık grevine başladı.

2000- Manisa’da 16 gence işkence yapan ve iki yargılamada da beraat eden polisler yeniden yargılandı. Polisler 5-10 yıl aralığında hapis cezalarına çarptırıldılar.

2000- Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) kuruluşundan bu yana örgütlenemediği tek il olan Tunceli’de tabela astı.

2001- Cezaevine giren avukatların da aranmasına olanak sağlayan, açlık grevi ve ölüm orucuna müdahale edilmesine olanak sağlayan yasa tasarısı TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edildi.

2001– Bir gün önce HADEP İstanbul İl ve Şişli İlçe binalarına girip 2 kişiyi bıçak ve tabancayla yaralayan Z.Genç adlı bir kişi, Beyoğlu’nda İHD İstanbul Şube’yi silah-bıçak tehdidiyle bastı, bir İHD’linin müdahalesiyle etkisiz hale getirildikten sonra polise teslim edildi.

2002- Çin Komünist Partisinin 16. Kongresi sonunda belirlenen merkez komite, yeni politbüro üyelerini seçti. 76 yaşındaki Jiang Zemin'in yerine 59 yaşındaki Hu Jintao genel sekreterliğe getirildi.

2003- İstanbul’da iki ayrı sinagoga aynı anda araçlarla intihar saldırısı düzenlendi. Cumartesi ayinleri sırasında gerçekleşen Şeriatçı saldırılarda 23 kişi yaşamını kaybetti, 300 kişi yaralandı.

2005- Şemdinli’de Umut Kitabevi'ne yapılan saldırıyı protesto etmek için Yüksekova’da gösteri yapıldı. Güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu üç kişi yaşamını yitirdi, yedisi polis on altı kişi yaralandı.

2007- Taraf Gazetesi, Ahmet Altan’ın genel yayın yönetmenliğinde yayınlanmaya başladı. Zaman zaman başarılı haberlere de imza atan Taraf’ın pek çok haberi de tartışmalara yol açmıştı.

2012- TBMM Genel Kurulu, ”muharrem iftarı” dolayısıyla ilk kez birleşime ara verdi. Meclis lokantalarında muharrem orucu tutanlar için etsiz ve soğansız yemekler menüye dahil edildi.

2017- Leonardo da Vinci’nin Hazreti İsa’yı resmettiği “Salvator Mundi” tablosu, tarihin en yüksek fiyatı olan 450 milyon dolara satıldı.

2021- PKK Merkez Komitesi üyeliği ve silahlı birlikler komutanlığı da yapan, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın kardeşi de olan, örgütte ‘Ferhat’ kod adıyla tanınan Osman Öcalan koronavirüs nedeniyle yaşamını yitirdi. Osman Öcalan, yaşamının son yıllarında PKK’dan ayrılmıştı.

2022 - Dünya nüfusu 8 milyarı geçti.

Fotoğraflar: Ayşe Makar, Kemal Özdemir

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.