TARİHİNİ SOLA DÖNDÜR.. 13 EYLÜL..
1592 - Fransız yazar ve düşünür Michel de Montaigne 59 yaşında yaşamını yitirdi. 'Denemeler' kitabıyla çok sayıda düşünür ve yazarı da etkileyen, 'insanlar zırdeli, daha bir tırtılı bile yaratacaklarını bilmezken binlerce tanrı yaratmışlar' diyen, köleliğe karşı çıkan Montaigne, dünyanın en önemli deneme yazarları arasındadır.
1647 - İtalyan matematikçi ve fizikçi Evangelista Torricelli, barometreyi icat etti.
1871- Tanzimat devri şair ve yazarlarından Şinasi 44 yaşında yaşamını yitirdi. Batılılaşma akımının öncülerinden olan Şinasi, şiir ve oyunlarıyla batı tarzı ilk ürünleri veren sanatçılar arasındaydı.
1872 -Alman filozof Ludwig Andreas Feuerbach 68 yaşında yaşamını yitirdi. Materyalist görüşleriyle Marx'ı etkileyen yazarlar arasındaydı.
1908- Kavala’da Tütün Rejisi’nde çalışan 12 bin işçi greve başladı. Bando eşliğinde sokakları dolaşan işçilere Reji hamalları da katılarak işlenmiş tütün sevkiyatını durdurdu. Kavala, 1908'de Osmanlı şehriydi.
1921 - Sakarya Meydan Muharebesi kazanıldı. Sakarya Nehri'nin doğu tarafında, Ankara yakınlarında kazanılan savaş, Yunan birliklerinin Anadolu topraklarını terk etmesine yol açtı.
1923- İspanya'da General Primo de Rivera darbeyle yönetime el koydu.
1937 - Dersim Harekâtı tamamlandı. Seyit Rıza önderliğinde gerçekleşen isyanın bastırılması sırasında değişik kaynaklarda, aralarında çok sayıda sivilin de olduğu 3 bin ila 13 bin kişinin öldürüldüğü,12 bin kişinin sürgüne gönderildiği bilgileri yer alır.
1941- Cumhurbaşkanlığı ve Anayasa Mahkemesi Başkanlığı da yapan Ahmet Necdet Sezer doğdu. Kamu kaynaklarını koruyan, 'dürüst bir hukukçu' kimliğiyle tanındı.
1946 - Alman SS subayı ve II. Dünya Savaşı sırasında Polonya'daki Kraków-Płaszów toplama Kampı'nın kumandanı Amon Leopold Göth idam edildi.
1954-Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, çevirmen ve yönetmen Serra Yılmaz doğdu. Bir Yudum Sevgi, Karılar Koğuşu, Karşı Pencere gibi filmlerdeki rolleriyle tanınan sanatçı, çok iyi derecede Fransızca ve İtalyanca bilgisiyle anlık çeviriler de yapmaktadır.
1968 - Arnavutluk, Varşova Paktı'ndan ayrıldı.
1970– Filistinli gerillalar Ürdün’ün ikinci büyük şehri İrbid’i kontrol altına aldılar.
1971- Mao Zedong'un halefi ilan edilen Lin Biao, uçak kazasında yaşamını yitirdi. Biao'nun öldürüldüğüne ilişkin iddialar da ortaya atıldı.
1971- Ataol Behramoğlu'nun yayınladığı “Halkın Dostları” adlı edebiyat dergisini Sıkıyönetim Komutanlığı süresiz olarak kapattı.
1971-– Bilim ve Sosyalizm yayınları sahibi Süleyman Ege, Lenin’in “Devlet ve İhtilal” kitabı nedeniyle 7,5 yıla mahkum oldu.
1972-“Gizli TKP ile ilişkili oldukları ve komünizm propagandası yaptıkları” iddiasıyla yargılanan, Harun Karadeniz, Nihat Sargın, Şadi Alkılıç, Çetin Özek, Ragıp Zarakolu, İlkay Demir ve Necmi Demir’in de aralarında bulunduğu 35 sanık için 6 aydan 15 yıla kadar hapis cezaları istendi.
1977- MHP'li bir gencin cenaze töreninden sonra Karşıyaka Mezarlığı’ndaki Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan, Hüseyin İnan, Mahir Çayan, Ulaş Bardakçı ve Hakan Yurdakuler’in mezarları ikinci kez tahrip edildi.
1980- Milli Güvenlik Konseyi Başkanı, cunta lideri Kenan Evren devlet başkanlığına getirildi.
1980- Süleyman Demirel ile Bülent Ecevit Gelibolu'daki Hamzaköy askeri tesislerinde, Necmettin Erbakan İzmir Uzunada'da "güvence" altına alındı. Alparslan Türkeş'e teslim ol çağrısı yapıldı.
1980- Cemil Kırbayır, Ardahan’ın Göle İlçesi Oklu köyündeki evinden askerlerce gözaltına alındı. Kars’ta işkencehaneye dönüştürülen Dede Korkut Eğitim Enstitüsü’nde sorguya alındı, 8 Ekim 1980’de hayatını kaybetti, ancak aileye”firar ettiği” söylendi. Anne Berfo Kırbayır 105 yaşında yaşamını yitirdiği 2013 yılına kadar oğlunu aradı, oğlunun gelebileceği düşüncesiyle kapısını hiç kilitlemedi.
1989- Matbaada basılmayı bekleyen Ana Dev-Yol Davası Savunmaları taslaklarının polisçe toplatılmasının ardından tutuklanan kitabın derleyicisi Tayfun Mater ”Kürtçülük ve bölücülük yaptığı” gerekçesiyle 1 yıl 4 ay 20 gün hapis cezasına çarptırıldı.
1991- Futbolun "Taçsız Kralı" Metin Oktay 55 yaşında trafik kazasında yaşamını yitirdi. Gelmiş geçmiş en iyi futbolcular arasında gösterilen Oktay, ülke dışına transfer olan ilk futbolcular arasındaydı. Oktay, yardımsever ve ilerici kişiliğiyle de tanınıyordu. Deniz Gezmişlerin idamlarının durdurulması için imza kampanyasına katılmıştı.
1993- Sosyalist İktidar Partisi (SİP) kuruldu.
1993-FKÖ lideri Yaser Arafat ve İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin, İsrail'in Gazze ve Eriha'dan çekilmesi ile Filistinlilerin bu bölgelerde kendi kendilerini yönetmesi konusunda anlaştı. Anlaşma ilk kez Filistinlilere belirli topraklar üzerinde idari yetki ve özerklik verilmesini öngördü.
1996– TGC Başkanı Nail Güreli basında Başbakan Yardımcısı Tansu Çiller aleyhinde çıkan haberler için “Sizi ve sizin gibileri tükürüklerimizle sustururuz” diyen DYP Genel Başkan Yardımcısı Meral Akşener hakkında suç duyurusunda bulundu.
1998 - Bürokrat ve siyasetçi, 12 Eylül darbesi sonrası kurulan Halkçı Parti'nin kurucu Genel Başkanı Necdet Calp 76 yaşında yaşamını yitirdi. Darbeden çıkış sürecinde ana muhalafet lideri olan Calp, Özal'la tartışmasında 'köprüyü sattırmam' cümlesiyle tanınmıştı.
2001- Rusya’da 8 katlı bir binaya yerleştirilen bombanın patlaması sonucu 118 kişi öldü.
2007- Yerli halkların diğer halklarla eşit olduğunu teyit eden Birleşmiş Milletler Yerli Halklar Hakları Bildirgesi kabul edildi.
2015- Sokağa çıkma yasağının 8 gün sonra kaldırıldığı Cizre’de 21 kişinin öldürüldüğü ortaya çıktı. 21 kişiden henüz kaldırılamayan 16’sının cenazesi yaklaşık 100 bin kişinin katılımıyla toprağa verildi. 36 saat aradan sonra akşam 19:00 da ikinci kez sokağa çıkma yasağı ilan edildi.