Olmayınca Fıtrat-ta Beklenti Boşuna
Bunca yılların yaşanılanlarından sonra artık bazı şeyler insanda biraz tecrübe oluyor.
AKP’nin fıtratında, kendisine çok oy getirmeyecek konularda adım atmak yoktur. Bu cümle, emekli maaşları ve iyileştirmeler konuşulurken akılda tutulması gereken en net gerçektir.
Yıllardır “emekliye refah”, “kademeli iyileştirme”, “adaletli düzenleme” gibi vaatler dolaşıyor. Her seçim öncesi, her ekonomik darboğazda aynı sözler tekrarlanıyor. Ama uygulamaya gelince tablo değişmiyor: Uzun yıllar yüksek prim ödeyen, sisteme en çok katkı sunan azınlık gözetilmiyor.
Bunun yerine daha az prim ödeyen, daha kısa süre çalışmış ama sayıca çok daha büyük olan kitle hedefleniyor.
Neden? Çünkü siyaset oy demektir. Yüksek prim ödeyenler oy sayısı olarak azınlıktır. Onlara yapılacak adil bir düzenleme, toplam oylarda belirgin bir artış sağlamaz. Oysa daha düşük katkıda bulunmuş, daha kısa süre prim ödemiş ama sayıca çok daha kalabalık grup, sandıkta daha görünür büyük bir yığın oluşturur. Simülasyonlar da buna göre yapılır. Hesaplar “kaç kişiye dokunursak nasıl çok daha fazla oy alırız” mantığıyla kurulur. Adalet, katkı-pay dengesi ve sistemin sürdürülebilirliği ikinci planda kalır. Populist siyaset rasyonalitesi...
Bu yaklaşım yeni değil. Emeklilikte yaşa takılanlar, intibak, kök maaş ve seyyanen zam tartışmalarının hepsinde aynı mantık işledi. Yüksek maaşlı, uzun primli emekliler “zaten iyi durumda” denilerek kenara itilirken; sayıca fazla olan alt gruplara yönelik göstermelik iyileştirmeler öne çıkarıldı. Sonuçta hem adalet duygusu zedelendi hem de sistemin yükü arttı. Ama oy hesabı tuttuğu sürece bu gidişat sürmeye devam eder.
Şimdi de aynı senaryo yeniden yazılıyor. “Emeklilere iyileştirme gelecek” deniyor. Ama hangi emekliye, ne kadar ve hangi kritere göre? Geçmişteki pratik değişmediyse, yine aynı simülasyon çalışacak: Uzun yıllar yüksek prim ödeyen azınlık değil, daha az ve daha kısa süreli prim ödeyen çoğunluk gözetilecek. Çünkü fıtrat budur.
Beklentiyi yanlış yere bağlamak, hayal kırıklığını büyütmekten başka işe yaramaz. AKP’nin doğasında, kendisine oy getirmeyecek adımları atmak yoktur. Bu gerçeği kabul etmek, emekli ve sistem tartışmalarını daha gerçekçi bir zemine oturtur. Adalet beklentisi siyasetin fıtratına değil, toplumsal baskıya ve hesap verebilirliğe bağlandığında anlamlı hale gelir. Aksi takdirde her yeni “iyileştirme” paketinde aynı hayal kırıklığı tekrarlanır.
Fıtrat ta olmayan şeylerden boşuna beklentiye girmeyin, hayalkırıklığı yaşamayın, üzülmeyin.