MUSTAFA SUPHİ KİTABINI YAYINLAMAMIZA BÜYÜK KATKISI OLAN İNCİ'NİN BABASI BURHANETTİN TUĞSAVUL'U ÖZLEMLE ANIYORUZ
Doğan ÖZGÜDEN Yazdı
İnci de, ben de, çok sevdiğimiz anne ve babalarımızı sürgün yıllarında kaybettik. İnci'nin babası Burhanettin Tuğsavul'u 30 yıl önce, 25 Nisan 1996'da...
Toprak Mahsulleri Ofisi'nde yıllarca uzmanlık yaptıktan sonra emekli olan Tuğsavul, İnci ile 1965 yılında evlenmemizden sonra sadece bir aile büyüğü olarak değil, sosyalist mücadelemizin destekçisi olarak bizimle her daim sıkı ilişkide oldu...
O kadar ki, 12 Mart 1971 darbesinden sonra Türkiye'yi illegal olarak terketmek zorunda kaldığımız zaman, her türlü riski göze alarak, kendisi ve eşi adına düzenlenmiş bir aile pasaportunu tahrif edip, resimlerini değiştirip kullanmamızı sağlamıştı.
Sürgün yıllarımızda Türkiye'den her türlü gazete, dergi ve kitap ihtiyacımızı karşılayan Burhanettin Tuğsavul, 1974 yılında Brüksel'e bizi görmeye geldiğinde, Türkiye komünist hareketinin tarihsel bir belgesini Belçika'da ve Türkiye'de ilk kez yayınlamamıza yardımcı olmuştu.
Paris'teki sürgün günlerimizde yakın dostluğumuz ve mücadele arkadaşlığımız olan Ataol Behramoğlu 1973’te Moskova’ya gitmeye karar verdiğinde, 1921'de yoldaşlarıyla birlikte Karadeniz'de alçakça katledilen Türkiye Komünist Partisi lideri Mustafa Suphi üzerine herhangi bir belge bulabilirse getirmesini rica etmiştim. Çünkü Avrupa’da elimize ulaşan TKP yayınlarında Mustafa Suphi konusunda, Yeni Çağ‘da (Ocak 1971) yayınlanmış kısa bir duyuru dışında ayrıntılı bir bilgi yoktu.
Ataol Moskova’dan 1974’te, tam da Info-Türk’ün ilk yayınlarını hazırlamaya başladığımız günlerde dönmüştü. Lenin’in Marksizm Üzerine adlı kitabıyla Fransa’da yaklaşan seçimler dolayısıyla güçbirliği yapmış olan Komünist Partisi ile Sosyalist Parti’nin Ortak Program‘ını Türkçeleştirmiş, baskıya hazırlıyorduk. Ataol Lenin Kütüphanesi’nde 3v 15-11-134 dizi numarasıyla kayıtlı “28 Kanunusani 1921”‘in fotokopilerini getirmişti.
Hemen onu da iki bölüm halinde arka arkaya yayınlamaya karar vermiştik. Ancak kitap Moskova’da Arap harfleriyle basılmıştı. Aramızda eski yazı bilen de yoktu.
Tam da o sırada Türkiye’den bizi ziyarete gelmiş olan İnci’nin babası Burhanettin Tuğsavul hızır gibi imdadımıza yetişmişti.
O kitabı ağır ağır okuyor, ben de bir yandan stenografiyle not tutuyor, bir yandan da notlarımı daha sonra irdeleyebilmek için okunanları banda alıyordum.
Kitabın latin harflerine geçirilmesini, birinci bölümünün küreli IBM’de dizilerek baskıya hazır hale getirilmesini sanıyorum bir hafta on gün kadar kısa bir sürede tamamladık.
“Mustafa Suphi, kavgası ve düşünceleri” diye adlandırdığımız 100 sayfalık birinci kitap Y.N. Rozaliyev’in Mustafa Suphi üzerine bir yazısıyla Mustafa Suphi’nin Moskova’dan gelen kitaptaki yazı ve konuşmalarından oluşuyordu.
Osmanlıca ağırlıklı metnin yeni kuşaklar tarafından anlaşılabilmesi için sonuna bir de Osmanlıca-Türkçe sözlük eklemiştik.
Kitap önce 1974’te Brüksel'de İnfo-Türk tarafından, iki yıl sonra da Türkiye'de kızkardeşim Çiğdem Özgüden’in kurduğu Güncel Yayınları tarafından yayınlandı.
Aynı kitap 2004 yılında da Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı (TÜSTAV) tarafından İstanbul’da "transliterasyonu Burhan Tuğsavul’a ait" kaydı düşülerek ve benim bir sunuş yazımla yeniden basıldı.*
Brüksel'e geldiği 80'li yıllarda kızı İnci'yle birlikte resmini paylaştığımız aile büyüğümüz sevgili Burhanettin Tuğsavul'u ölüm yıldönümünde özlemle anıyoruz.
_____________________
*Her iki kitabın pdf'lerine İnfo-Türk’ün şu sayfasındaki kapaklarını tıklayarak erişilebilir:
https://www.info-turk.be/documents-pdf.htm