Beytullah SEFEROĞLU, Sağlık Bakanlığı'nın kene tehdidi altındaki iller için yaptığı açıklamanın üzerine Kars Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Prof. Dr. Zati VATANSEVER'in yaptığı, kenenin vücuda ne şekilde virüs saldığını ve keneden ölümleri azaltmak için hayati önem taşıyan bilgileri bizimle paylaştı.
KENE
Keneler Rickettsia ve Ehrlichia gibi bakterileri 12-24 saat, Borrelia
gibi spiroketleri 48-66 saat, Theileria gibi protozoonları 48-72 saat
içinde konaklarına efektif olarak vermeye başlar.
Çok fazla bilgi olmasa da virüslerin daha erken bir sürede verilebileceğine inanılmakta, hatta bazı virüslerin 6 saat içinde konağa verilebileceği bildirilmektedir. KKKA virüsünun keneden konağa aktarım süresi ile ilgili bilgi yoktur. Yine de 6-12 saatlik bir süre öngörmek doğrudur.
Keneler tükrük bezlerinde barındırdıklar patojenleri kan emme
sırasında vermektedir. Kenelerin konağa tutunmaları ve kan emmeye başlamaları belli bir süreç gerektirmektedir. Bu süreç içinde bazı tukrük bezi hücrelerinden salgıladıkları bazı maddeler ile ağız
organellerini konak derisine sabitlemeye ve bir kan havuzu
oluşturulmaya çalışmaktadırlar.
Bu süreç bazen 12 saati bulabilmektedir. Bu süreç içinde keneler neredeyse hiç kan emmez. Keneler kan emmeye başladıktan sonra emdikleri kanı konsantre ederek artan sıvıyı tükrük bezlerinde bulunan başka bazı hücreler aracılığı ile tekrar konağa verirler. İşte hastalık etkenlerinin konağa verilmesinin asıl nedeni de budur. Verilen türkrük miktarı kenenin beslenme süresi ile yakından ilgilidir.
Keneler ilk beslenmeye başladıklarında az miktarda kan emerler ve sıvı boşaltma ihtiyacı az olduğu için tükrük bezleri oldukça küçüktür. Bu sırada tükrük bezlerinde virüs olsa bile konağa verilme oranı çok düşüktür. Kene günlerce kan emmeye devam ettiği sürece geri verilen sıvı miktarı arttığı için tükrük bezleri de çok büyür. Bu sırada konağa yüksek miktarda türkrük salgısı ve varsa virüs verilmeye başlanır. Tükrük bezleri aynı zamanda virüs için en uygun üreme ortamı olduğundan, bu bezlerin büyümesi virüslerin fazla miktarda çoğalmasına da neden olabilmektedir.
Buradan da anlaşılacağı gibi her ne kadar tutunduktan sonra bir miktar virus verme olasılığı olsa da, kenelerin virüsü efektif olarak
aktarabilmeleri zamana bağlıdır.
Kene ne kadar uzun süre kan emerse o kadar fazla miktarda virüs verecektir. Bundan dolayı kenenin farkedilir edilmez hemen çıkartılması çok önemlidir. Unutulmamalıdır ki hastalığın oluşumu ve şiddeti de alınan virüs miktarına bağlıdır.