DÜNYA LİDERLERİNE ÇAĞRI: ORTA DOĞU İÇİN KALICI ATEŞKES ŞART
Uluslararası Af Örgütü: “Kırılgan ateşkesler milyonlarca sivili yeniden tehlikeye atıyor”
ORDU KENT GAZETESİ – DIŞ HABERLER
Uluslararası Af Örgütü bugün yayımladığı açıklamada, ABD-İran ve İsrail-Lübnan arasındaki kırılgan ve geçici ateşkeslerin yerine; daha fazla sivil ızdırabını önlemek, adaletin tesis edilmesi, uluslararası hukuka saygı ve herkes için insan haklarının uzun vadeli korunmasına zemin hazırlamak amacıyla kalıcı, sürdürülebilir ve çatışmalardan etkilenen tüm ülkeleri kapsayan kapsamlı bir bölgesel ateşkes anlaşmasının hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.
ATEŞKESLER HER AN ÇÖKEBİLİR
Açıklamada, yürürlükteki iki ateşkes anlaşmasının da kırılgan, geçici ve her an çökme tehlikesi altında olduğuna dikkat çekilerek, bu durumun milyonlarca sivilin hayatını bir kez daha tehlikeye attığı vurgulandı. ABD ve İran’ın karşılıklı tehditlere devam ettiği, Hürmüz Boğazı’nda gemilere el koyma olaylarının sürdüğü ifade edilirken; İsrail ordusunun Lübnan topraklarındaki varlığını devam ettirdiği ve sınır bölgelerindeki onlarca köyün sakinlerine geri dönmemeleri yönünde çağrıda bulunduğu aktarıldı.
Ayrıca İran’daki sivillerin, hukuksuz ABD/İsrail saldırıları ile İran yetkililerinin ölümcül baskıları arasında “çift taraflı katliam riski” ile karşı karşıya olduğu belirtildi.
“ULUSLARARASI HUKUK AŞINIYOR”
Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard, küresel çapta uluslararası hukuk düzeninin ve uluslararası insancıl hukuka saygının tehlikeli biçimde aşındığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı başlattığı saldırılar hukuksuzdu, BM Şartı’nın güç kullanımı yasağının ihlaliydi ve İran yetkililerinin misilleme amaçlı hukuksuz eylemlerini tetikledi. O günden bu yana 5 binden fazla insan öldürüldü. Birbirine bağlı çatışmaların tüm bölgede artmasıyla sivillerin ve sivil altyapının saldırılara uğraması sonucu Orta Doğu genelinde milyonlarca sivilin hayatı altüst oldu. ABD, İsrail, İran ve Hizbullah dahil tüm taraflar hukuksuz saldırılar gerçekleştirerek insan hayatını hiçe sayarken, ABD Başkanı açık bir dille savaş suçları ve hatta soykırım işleme tehditlerinde bulunarak İran’da bütün bir medeniyeti yok edeceğini ilan etti.”
Açıklamada, uluslararası toplumun ABD ve İsrail’in İran’a yönelik BM Şartı’nı ihlal eden saldırıları başta olmak üzere tüm uluslararası hukuk ihlallerini eksiksiz şekilde soruşturması ve sorumluların hesap vermesini sağlaması gerektiği vurgulandı.
“GERÇEK VE KALICI ATEŞKES DERHAL SAĞLANMALI”
Uluslararası Af Örgütü, kalıcı bir ateşkes için silahlı çatışmaların tamamen durdurulması gerektiğini belirterek, 2025’te Gazze’de ve 2024’te Lübnan’da varılan ateşkeslerin sivillere yönelik saldırıları durdurmakta başarısız olduğunu hatırlattı.
Yeni katliam suçlarının işlenmesi tehdidinin arttığına dikkat çekilen açıklamada, küresel eylemsizliğin uluslararası toplumun kitlesel katliamları önleme kapasitesini zayıflattığı ifade edildi.
Dünya liderlerine çağrıda bulunulan açıklamada, kalıcı ve kapsamlı bir ateşkes için acil olarak bir araya gelinmesi gerektiği kaydedildi.
LÜBNAN’DA ZORLA YERİNDEN EDİLENLER GERİ DÖNMELİ
2 Mart’tan itibaren İsrail ordusunun Lübnan’da düzenlediği hava saldırılarında sivillerin, sağlık çalışanlarının ve gazetecilerin hayatını kaybettiği belirtildi. Lübnan’ın güneyindeki geniş bölgeler ile Beyrut’un güney banliyölerini kapsayan “tahliye” emirleri nedeniyle bir milyondan fazla kişinin yerinden edildiği ifade edildi.
En şiddetli günlerden biri olan 8 Nisan’da İsrail ordusunun yalnızca 10 dakika içinde 100 saldırı gerçekleştirdiği bilgisine yer verildi.
2024 yılında gerçekleştirilen saldırılara ilişkin cezasızlığın 2026 yılında ihlalleri artırdığına dikkat çekilirken, ateşkes ilan edildiğinde Lübnan’da 177’si çocuk olmak üzere 2 bin 294 kişinin hayatını kaybettiği, 7 bin 500’den fazla kişinin yaralandığı aktarıldı.
Açıklamada, İsrail’in saldırılarını durdurması, sivil yapıları hedef almaktan vazgeçmesi ve Lübnan’dan çekilmesi gerektiği vurgulanırken, zorla yerinden edilenlerin geri dönüşüne izin verilmesi çağrısı yapıldı. Hizbullah’ın da İsrail’e yönelik saldırılarını durdurması gerektiği belirtildi.
İRAN’DA “ÇİFT TARAFLI KATLİAM RİSKİ”
İran’da 28 Şubat ile 7 Nisan tarihleri arasında ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen on binlerce hava saldırısının sivillere büyük zarar verdiği belirtildi.
Minab’da bir okula düzenlenen saldırıda 120’si çocuk 156 kişinin hayatını kaybettiği ifade edilirken; enerji santralleri, köprüler, üniversiteler, okullar, konutlar ve sağlık merkezleri gibi sivil altyapının ağır hasar gördüğü kaydedildi.
Resmi verilere göre, 7 Nisan itibarıyla saldırılarda en az 3 bin 375 kişinin öldüğü, 25 bin kişinin yaralandığı bildirildi.
Öte yandan, İran yetkililerinin muhalefeti bastırmak amacıyla ağır baskılara başvurduğu, Ocak 2026’da binlerce protestocunun hukuk dışı şekilde öldürüldüğünün ifade edildiği ve en az 19 kişinin keyfi olarak infaz edildiği aktarıldı.
Uluslararası toplumun, ateşkesin yanı sıra İran’da insan haklarını güvence altına alacak köklü değişimleri desteklemesi gerektiği vurgulandı.
BÖLGE GENELİNDE SİVİLLER HEDEFTE
Kalıcı ateşkesin, bölge genelinde sivillerin korunmasının tek yolu olduğu belirtilen açıklamada, İsrail ve İşgal Altındaki Filistin Toprakları’nda sivillerin İran füzeleri ve Hizbullah roketleri nedeniyle hedef alındığı ifade edildi.
İsrail’de 21 sivilin, Lübnan’ın güneyinde ise 13 askerin hayatını kaybettiği belirtilirken, toplam can kaybının en az 34 olduğu kaydedildi.
İran’ın balistik füze saldırılarında Batı Şeria’da dört Filistinli kadının öldüğü, Yemen’deki Husi grupların da İsrail’e yönelik füze saldırıları gerçekleştirdiği bildirildi.
28 Şubat ile 15 Nisan arasında Körfez ülkelerinde de sivil kayıpların yaşandığı; Birleşik Arap Emirlikleri’nde 13, Kuveyt’te 7, Bahreyn’de 3, Umman’da 3 ve Suudi Arabistan’da 3 kişinin hayatını kaybettiği aktarıldı.
İran’ın saldırılarının yalnızca askeri hedeflerle sınırlı kalmadığı, enerji altyapısı, havalimanları ve yerleşim alanlarının da zarar gördüğü ifade edildi.
ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI
Uluslararası Af Örgütü, ABD, İran, Hamas ve İsrail dahil tüm tarafların hukuka aykırı saldırılardan kaçınması gerektiğini belirterek; uluslararası hukuk ihlallerine son verilmemesi halinde savaş suçları ve kitlesel hak ihlallerinin tekrar etme riskinin devam edeceği uyarısında bulundu.
Açıklamada, kalıcı bir ateşkesin yalnızca çatışmaları durdurmakla kalmayacağı; aynı zamanda adalet, insan hakları ve sürdürülebilir barış için gerekli zemini oluşturacağı ifade edildi.