Ordu Ziraat Odası Başkanı Necat Avcı, fındıkta borsa sisteminin uygulanması için öncelikle lisanslı depoculuğun yaygınlaştırılması ve üretici lehine bir sistem oluşması gerektiğini belirtti.
Avcı, yaptığı açıklamada, son günlerde 'Vadeli İşlemler Opsiyon Borsası' (VOB) gibi bir sistemin tartışıldığını hatırlatarak,bu sistemin bugünkü şartlarda uygulanamayacağını tekrarladı. Örgütsüz ve ortalama işletme büyüklüğü 15-20 dekar ve altında üretim yapan binlerce çiftçinin karşısında, tekelleşen üç beş tüccarın ürün piyasasını oluşturduğunu kaydeden Avcı, böyle bir yapıda fındıkta Vadeli İşlemler Opsiyon Borsasından bahsetmenin mümkün olamayacağını belirtti.
Bu tür piyasaların oluşması için alt yapının da oluşturulması gerektiğini vurgulayan avcı, öncelikle lisanslı depoculuğun yaygınlaştırılması ve bu depolarda depolanacak ürünlerin standartlarının belirlenmesi gerektiğini söyledi. Bu sistemle lisanslı depodaki ürüne düzenlenecek senede kredi kullanma ve piyasa takibi ile ürün arzını öteleme imkanı sunduğunu kaydeden Avcı, "Elbette sistem doğru kurgulandığında çiftçi lehine bir gelişme olabilir.
Ancak bugün buğday'da benzer uygulama TMO tarafından yapılmaktadır. Bu yıl yerinde emanet alım ve makbuz senedi düzenleme sistemi başlanmış, makbuz senedi düzenlenip kredi kullanabilmek için depolanacak ürün miktarı 3 bin ton olarak belirlenmiştir.
Ülkemizde kaç çiftçi 3 bin ton ürünü hasat etmektedir ki depolayabilsin. Sistem tamamen tüccarın ve sanayicinin menfaatine düzenlenmiştir. Dolayısıyla fındıkta da bu düzenlemeler yapılırken fındık çiftçisinin işletme büyüklükleri göz önüne alınmalıdır. Aksi halde çiftçiye değil tüccara yarayan bir sistem oluşturulacaktır" dedi.
"LİSANSLI DEPOCULUK YAYGINLAŞMALI"
Fındıkta ürün ihtisas borsasının önemine işaret eden Avcı, şöyle konuştu: "Ürün ihtisas borsalarının kurulması ve bu borsalarda işlem görecek ürün senetlerinin oluşması için öncelikle lisanslı depoların yaygınlaşması gerekmektedir.
Halihazırda alt yapısı gelişmiş borsalarda ürüne ilişkin spot işlemler yapılmaktadır. Mevcut sistemde kotasyonunda bir ve birkaç ürün olan ihtisas borsası kurması zor görünmektedir. İhtisas borsalarında işlem görecek olan ürün senetlerinin kullanıcılar tarafından yaygınlaşmadan, yüksek sermaye isteyen bu kuruluşların oluşması mümkün görünmemektedir. İhtisas borsaların oluşması, lisanslı depoların yaygınlaşması, ürün senetlerinin alınıp satılması amacıyla oluşturulan mevzuatın işlerlik kazanması, tarım politikaları, makro ekonomik politikalar ve toplumsal bilincin oluşmasıyla doğrudan ilişkilidir"